Kırılgan narsist kadın ile toksik bir ilişki içinde olan ya da toksik bir ilişkiden yeni çıkmış erkeklerden soru ve hikayeler alıyorum. Ama bu erkeklerden bazıları hikayelerini ve “kırılgan narsist” sevgililerinin yaptıklarını paylaştıkça, bahsi geçen sevgilinin daha çok sınırda kişilik bozukluğu (SKB – borderline personality disorder – BPD) ya da hem sınırda kişilik bozukluğu hem de kırılgan narsist özellikler gösterdiğini görüyorum.
Bu bölümde, sınırda kişilik bozukluğu ile narsist kişilik bozukluğu arasındaki temel farkları ele alarak, kafa karışıklığını bir nebze de olsa gidermeye çalışacağım.
Başlamadan, bu yazının bilgilendirme amaçlı olduğunu, terapi yerine geçmeyeceğini belirtmek istiyorum. Eğer terapi gerektiren bir probleminiz varsa, bir uzmandan yardım almanızı tavsiye ederim.
İlk bölümde en temel farkları ele alacağım ve ikinci bölümde de kalan 5 farkı ele alacağım.
#1 Kırılgan narsist kadın ile borderline kadının temel korkuları farklıdır.
Sınırda kişilik bozukluğu olan bir kadının temel korkusu terk edilmektir. Kırılgan narsist kadının temel korkusu ise gerçek benliğinin açığa çıkmasıdır.
SKB’li kadın için terk edilme, bırakılma korkusu sadece rahatsız edici değildir. Gerçekten acı vericidir ve bazen hayati tehlike gibi hissedilir. Geç gelen bir mesaj, partnerin ses tonundaki hafif bir değişim, partnerin bir arkadaşı ile konuşması ya da başka birine saniyelik bir bakış atması gibi ufak şeyler bile, sınırda kişilik bozukluğu olan kadının sinir sisteminde, büyük alarm çanlarının tetiklenmesine neden olur. Terk edilme korkusu devreye girdiği anda da, hızlı bir şekilde kontrolden çıkabilir. Ağlama krizine girebilir, sözel ve fiziksel olarak saldırganlaşabilir, sizi yapmadığınız şeylerle suçlayabilir, onu terk etmemeniz için yalvarabilir ya da ilişkiyi sabote edecek şeyler yapabilir.
Trajik olan şu ki, sınırda kişilik bozukluğu olan kadın, bu süreç içerisinde hem kendisine hem de size zarar verir, geri alamayacağı şeyler söyler, sonradan çok pişman olacağı şeyler yapar ve bazen acısını kendisine yöneltir. SKB’li kadının reaksiyonları, panik ve duygusal düzenleme yoksunluğundan kaynaklanır.
Kırılgan narsist kadın ise, terk edilmeyi o kadar kafaya takmaz ama gerçek benliğinin ortaya çıkmasından çok korkar. Temel korkusu, birinin maskesini ve maskesinin ardındaki yüzü göreceği korkusudur. Karşısındakinin kendisinin mükemmel, nazik ve ahlaki olarak görmesini ister ve bunun hiç de böyle olmadığını anlamasından korkar.
Kırılgan narsist kadın paniğe kapılmak yerine, oldukça savunmacı bir pozisyona geçer. Kendini geri çeker, soğuklaşır, mağduru oynar ya da onun maskesini düşürdüğünüz ve kırılgan bir pozisyona soktuğunuz için sizi cezalandırma planları yapar ve uygular.
Hem kırılgan narsist kadın, hem de borderline kadın sizi manipüle edebilir, size bağırıp çağırabilir ve size çok kötü şeyler söyleyebilir. Ama bu davranışlarının arkasındaki sebep çok farklıdır.
#2 İdealizasyon (aşk bombardımanı) ve devalüasyon döngüleri farklıdır.
Tedavi edilmemiş sınırda kişilik bozukluğu ile yaşayan bir kadınla ilişkinin en kafa karıştıran yanı, sürekli olarak devam eden idealizasyon – devalüasyon döngüsüdür. Bu döngü sadece ilişkinin başında olmaz. İlişki boyunca devam eder ama zaman içerisinde bir moddan diğerine geçiş daha hızlı ve yoğun olmaya başlar. Bir dakika önce kahraman muamelesi görürken bir dakika sonra onun düşmanı olursunuz. Ama sonra yoğun bir sevgi, seks ve samimi bir yakınlığa boğulursunuz. Sonra yine bok çukuruna atılırsınız.
Kırılgan narsist ile idealizasyon – devalüzasyon döngüsünün başı hemen hemen aynıdır. Yoğun bir bağ, hayranlık, mükemmel bir gelecek vaatleri, vs. Ama borderline kadının duygusal döngüleri yerine, zaman içerisinde yavaş ve istikrarlı bir düşüş görürsünüz. İdealizasyon ve aşk bombardımanı söner gider ve sürekli olarak maruz kaldığınız eleştiriler, hayal kırıklıkları ve öfke gelir. Yani kırılgan narsist kadın genellikle idealizasyon – devalüasyon döngüsüne girmez, en azından bir şey elde etmek ya da toplum önünde iyi görünmek için manipülasyon yapması gerekmediği sürece girmez.
#3 Kırılgan narsist kadın ile bordeline kadının öz imajları farklıdır.
Sınırdak kişilik bozukluğu olan kadının benlik hissi parça parça ve dengesizdir. Her gün çok değişik hisler hissedebilir. Hedefleri, inançları, değerleri ve kendini nasıl gördüğü, kiminle olduğuna ya da o an ne hissettiğine göre değişebilir.
Kırılgan narsist kadın ise dikkatle inşa ettiği bir benlik imajına sıkı sıkıya sarılır. Bu imaj, çocukları için kendini feda eden bir anne, keşfedilmemiş dahi, ahlaki olarak daha üstün olan mağdur olabilir. Öz imajı sabittir ve eleştiriye ya da öneriye açık değildir. Benliğine yönelik her tehdit, yoğun bir savunma ile karşılanır.
Borderline kadın her eleştiriyi veya öneriyi içselleştirip, kendi değersizliğinin, sevilemezliğinin ve terk edilecek oluşunun kanıtı olarak görür. Bu da kendine acıma, af dileme ve kendi değerini kanıtlamak ve terk edilmemek için yoğun çabalama seanslarına neden olur.
#4 Empati ve iletişim konularında farklıdırlar.
Duygularını yönetebildiklerinde, sınırda kişilik bozukluğu olan kadınlar çoğu insandan daha empatiklerdir. Başkalarının duygularını derinden hissedebilirler. Ama borderline kadın duygusal olarak tetiklendiğinde, bir düğmeye basılmış gibi değişir. Sinir sistemi hayatta kalma moduna girer ve empati ortadan kalkar. Siz istediğiniz kadar sakin ve mantıklı olun, söylediklerinizi ihanet, terk etme olarak algılar. Konuşmayı yargılama, dediğiniz ve demediğiniz her şeyi, sizin ne kadar kötü, kötü niyetli biri olduğunuzun kanıtı olarak algılar.
Kısacası korku ve terk edilme kaygısı devreye girdiğinde, her şey alt üst olur. Bu korkular devredeyken, siz onun partneri değil düşmanı olursunuz. Ama borderline kadın sakinleştiğinde, duygusal fırtınanın sona ermesi ile sinir sistemi yatıştığında, yoğun bir pişmanlık hisseder. Sıklıkla özür diler ve bazen ayaklarınıza kapanarak özür diler.
Sınırda kişilik bozukluğu olan bir insan tedavi görmediği, bu duyguları ve davranışları yönetmeyi öğrenmediği sürece, aynı döngü tekrarlanır durur.
Kırılgan narsist kadın nadir olarak özür diler veya pişmanlık hisseder. İlişkinin başlarında hissettiğiniz empati ise tamamen illüzyondur. Kırılgan narsist kadın sizin hislerinizi anlamaz ama onların üstünde çalışır. Sizin duygusal bağ sandığınız şey, genellikle bilişsel empatidir. Sizin duygularınızı stratejik olarak anlama, taklit etme işidir, kalpten bir deneyim paylaşımı değil.
Kırılgan narsist kadın çatışma anlarında borderline kadın gibi duygusal fırtınalara sürüklenmez. Tam tersi oldukça dikkatle hesap kitap yapan ve sizi cezalandıracak planlar yapan birine dönüşür. Sizin cezalandırılmanız için, onunla anlaşamıyor olmanız yeterli bir sebeptir zira kırılgan narsist kadının zihninde siz, onunla ters düşmekle kalmayıp, ona zarar vermeye, onu kontrol etmeye ve maskesini düşürmeye çalışıyorsunuzdur.
Kırılgan narsist kadın için her anlaşmazlık, egosuna ve imajına yapılan bir saldırıdır. Kendi sorumluluğunu kabul etmek yerine, manipülasyon yapması için bir tetikleyicidir. Kırılgan narsist kadın anlaşmazlık durumlarında inkar eder, saldırır, mağdur – saldırgan rollerini değiştirmeye çalışır. Bir konuda eleştirin, bir anda suçlanan kişi siz olursunuz. Bir konuda duygularınızı belirtin, ona zarar vermeye çalışan kişi olursunuz.
Kırılgan narsist kadın mağduru oynarken sessiz ve ağlamaklı olduğu için, kendinizden şüphe etmeye başlamanıza neden olur. Gerçek narsistin kendiniz olup olmadığınızı sorgulamanıza neden olur.
Kırılgan narsist kadın ile ilişkide ihtiyaçlarınızı, duygularınızı, endişelerinizi konuşmaya, ya da bir sorunu çözmeye çalıştığınızda, ne kadar saygılı ve kibar olursanız olun, o konuşmayı kafası karışık, yönünü kaybetmiş ve az önce ne olduğunu anlayamaz bir şekilde bitirirsiniz ki kırılgan narsist kadının kontrolü elinde tutma yöntemi tam olarak da budur. Sizi kafası karışık, yönünü kaybetmiş ve ne olduğunu anlayamayan biri haline getirmek.
#5 Çifte standartlar farklıdır.
Tedavi edilmemiş SKB sorunu olan bir kadının çifte standartları, terk edilme korkusundan ve duygu yönetiminin olmamasından kaynaklanır. Örneğin sizin onun için 7/24 hazır olmanızı, ona sürekli güven vermenizi bekler. Ama kendisi tetiklendiğinde, ortadan kaybolabilir veya sizin sınırlarınızı ihlal edebilir. Bu davranışlarını korkuya kapılmasına, tetiklenmesine, duygusal olarak kaldıramayacağı bir yoğunluğa ulaşmasına bağlar ki bunda doğruluk payı olabilir. Ama duygusal durumunu bahane ederek yaptığı şeyler, siz yapsanız tolerans göstermeyeceği şeylerdir.
Kırılgan narsist kadın ise, çifte standartları daha stratejik bir şekilde uygular. Sizin tam sadakatinizi, sürekli hayranlığınızı ve yoğun duygusal emeğinizi beklerken, karşılığında size çok az şey verir. Sizi, kendisinin sürekli olarak yaptığı şeyleri yapmakla eleştirir, imkansız standartlara ulaşmaya zorlar ama kendisi bu standartlara uymak zorunda değildir.
Kırılgan narsist kadın gizlice sizi, sizin ve yaptıklarınızın hiçbir zaman yeterli olmadığına, hiçbir şeyi doğru yapmadığınıza inandırır. Onun hataları önemsizdir ve reddedilirler.
Siz her sınır çizmeye ya da endişe belirtmeye çalıştığınızda, suçlanırsınız. Çifte standartlar zaman içerisinde sizi tüketir. Borderline gibi patlamalar şeklinde değil ama istikrarlı bir hakkaniyet erozyonu ile tüketir. Sürekli olarak adapte olmaya, alttan almaya ve tahmin etmeye çalışarak ve siz bunları yapmaya çalışırken o sürekli kurbanı oynayarak, tükenir gidersiniz. İstediğiniz kadar çabalayın. Siz bencilsiniz, siz ben merkezcisiniz, vs.
Kaynak: Covert Narcissist vs BPD: 5 Key Differences You Need to Know
Mahmut abi merhabalar. Skb teşhisi akmış bir kızla yaklaşık 7 ay çıktım. Ve senin tavsiyen üzerine ayrılığın 4. Ayına geldim ama ara ara aklıma geliyor ve hesabına girip stalk yapıyorum. Bu iyileşmemi çok geciktiriyor ama vazgeçemiyorum. Üstelik beni aldattığı adamla da sürmemiş ve onuda aldatarak başkasına geçmiş baya karaktersiz bir kız. Surmedigini tabiki geçen ay yaptığım sıkı takiple öğrenmiştim. Bu stalki baya azalttım ama hala ara ara bakıyorum. Ve bazen durup dururken ağlama hisleri vs geliyor. Aşırı toksik bir birliktelikti yasim 20. Sence neden hala ağlamalar vs oluyor ve ne yapmalıym
Kendi değerini kızın sana davranışıyla ölçtüğün için.
“Üstelik beni aldattığı adamla da sürmemiş ve onuda aldatarak başkasına geçmiş baya karaktersiz bir kız”
E yuh amk bu kaşarın arkasından da ağlamayıver bir zahmet. Bu artık duygu halini de aşıp haysiyet/onur meselesine giriyor, bu kadar düşmeyi karşıda kim olursa olsun bünyenin kabul etmemesi lazım.
Merhaba, ben tedavi almam gerektiği duruma düştüğümde iki sene beraberdik o kadınla ve psikoloğa detaylıca herseyi sürekli anlattıktan sonra, benim anlattıklarıma göre borderline ve narsist olan birinle olduğumu öğrenmiştim. Borderline’ın hafifi değil sert versiyonu demişti birde bana. Kimseyle konuşamıyor/anlaşılamıyor durumdaydım çünkü aldığım cevaplar hep aynıydı “kendi suçun, neden ayrılmıyorsun belliki hoşuna gidiyor sana böyle davranılması neden hala bırakmıyorsun…” ve benzeri şeyler duyuyordum. 4 sene beraberdik. Yukarda yazanların neredeyse hepsini yaşadım. Burası en dip dediğim anda daha daha daha dibe girdim. Aylar geçti ayrılalı daha yeni yeni ruh modundan çıkıp ilk defa nefes aldığımı hissettim. Özgüven/özsaygı…(belliki az olan) ve benzeri şeylerden… Read more »
Nefis bir yazı mükemmel. Eklenecek tek birsey yok.
Bu bozukluklar üzerine kuram oluşturmuş Kohut, Kernberg, Masterson gibi isimlerin anlatımlarından bir çok noktada ayrışan bir yazı. Leblanc ablamız bayağı bir üfürmüş. En basiti; Gizli/kırılgan/örtük narsistler çok talep ederken aynı zamanda çok da verirler, çünkü ilişki dinamikleri bir başkasını idealize etmek ve onun ışığından faydalanmak üzerinedir. Kısaca “sen mükemmelsin, ben de senin parçanım”.
Mahmut abi , umarım iyisindir. Burası sayesinde çok fazla şey öğrendim ancak aşamadığım tek bir konu var bu konuda da açıkcası kendi başıma ne yapabileceğimi bilmiyorum. Bir çok konuda yardımcı oldun ancak bahsedeceğim konudaki fikirlerini ve yanıtını merak ediyorum. Henüz ilişkim yeni 2 aylık ancak bundan önceki 2 yıllık ilişkimde de aynıydım. Kendime kaygı bozukluğu olduğunu artık farketmeye başladım kız arkadaşımla ilgili olarak sürekli bir endişe içerisindeyim ve kaygılı davranmaya başladım bundan önceki ilişkilerimde de aynıydı.Mesela benle ilişkiye başlamadn önceki ilişkisi yaklaşık 20 gün önce bitmişti, kız kendi ayrılmış arıtk aşırı kıskançlığa dayanamayıp kafamda 3 ay önce bitirmiştim demişti. Özellikle… Read more »
“ben karşımdaki insanı sürekli kucaktan kucağa atlayan bir profildeymiş gibi bir şekilde düşünürken kendimi buluyorum “ Kırmızı hap mankafa, matafaka içerikleri tüketmeyi tamamen kesmeni tavsiye ederim. “mesela üniversitede ile ilgili bir şey olduğunda anlattığı şey içerisinde bar , erkek grubu alkol vs geçtiğinde otomatik olarak burada neler dönmüştür grup bile yapmıştır moduna giriyorum” Sen böyle grupçuysan bilemem ama çoğu üniversite grubunda böyle bir şey olmaz. Yani kızlı erkekli gruplara bakan meczup kafasını bırak. Ya da eğer sen grup yapan gruplardaysan daha düzgün bir yer bul. “ama aynı şeyden o bahsettiğinde kesin grupta yapmışsınızdır diyorum içimden.” Sen aşırı dejenere biriymişsin demek… Read more »
“Kırmızı hap mankafa, matafaka içerikleri tüketmeyi tamamen kesmeni tavsiye ederim.” Evet aslında sosyal medyadaki şeyler etikiliyor haklısın. “Sen böyle grupçuysan bilemem ama çoğu üniversite grubunda böyle bir şey olmaz. Yani kızlı erkekli gruplara bakan meczup kafasını bırak. Ya da eğer sen grup yapan gruplardaysan daha düzgün bir yer bul.” Hayır abi , hayatımda hiç böyle bir şey yaşamadım. Tamamen karşımdaki kişiyi paranoyadan dolayı şartları ve ortamı birleştirip kızlı erkekli alkol,ev, olarak düşününce düşünce sarmalına giriyorum. “Gizleyebilme ihtimali var ama sen normal bir üniversiteli kıza böyle bakıyorsan, lise mezunu ve gözünü açmamış bir kızla hemen evlen derim.” Genelde karşı taraf yaşanmamış… Read more »
Daha önce örnek vermiştim. Sen otobüs garında büroya girmişsin, “bu otobise bineceğim ama heyelan olursa, kamyon çarparsa, vs …” diye hem kendi kafanı, hem de bürodakilerin kafasını yiyorsun. Bence Obsesif Kompulsif Bozukluk gibi bir beyin bozukluğun var mı diye bir görün. Bu yazdıkların normal bir zihnin ürünü değiller. Ayrıca takıntıyı, kompulsif davranışlar beslerler. Yani senin böyle kendini gülünç duruma düşürdüğün, gerçekten aptalca sorular sorup cevap arama olayın, takıntını daha beter hale getiriyor haberin olsun. Bu takıntı buradan düzeltilir, sürekli rahatlamak için cevap arayarak klinik hale gelirsin.
Teşekkür ederim Mahmut Abi , söylediklerinde haklısın.