Bu iki soru sıklıkla sorulan sorular. Bunlara bir de “eski sevgilimin numarasını silmeli miyim?” sorusunu ekleyebiliriz. Bu soruları büyük oranda terk edilen taraf sorduğu için bu yazıda soruyu terk edilen taraf açısından yanıtlayacağım.
Ayrılık sonrası eski sevgilinizi sosyal medyada takipten çıkın ama onu sizi takip etmekten çıkarmayın. Bu eğer ciddi bir hatası yoksa gereksiz kaba ve negatif bir hareket olur. Ayrıca merak etmeyin çoğu durumda, siz terk edeni takipten çıktınız mı, o da sizi takipten çıkıyor.
Burada tabi “terk edeni takipten çıkarsam, kuyruk acısı çekiyor gibi görünmez miyim?” sorusu çok geliyor. Terk edildikten sonra acı çekmeniz hem beklenir, hem de sizi küçültmez. İlişkiyi karşı tarafın bitirmesi ile artık asosyal medyada takipte kalmanızın bir anlamı yok ve zararı çok. İyileşme sürecinde eski sevgilinizden mümkün olduğunca uzak durmanız ve haber almamanız gerekirken, eski sevgilinizle ilgili haberleri cebinize getiren bir uygulama, size ciddi zarar verir.
Bir ikinci soru da “eski sevgilimi takipten çıkmam, onun geri dönme ihtimalini azaltmaz mı?” sorusu. Hayır, azaltmaz. Yıllardır bu konuda bir sürü insanın sorularını cevaplıyorum ve birçok insanlar da görüşme yaptım. Eski sevgilinizin ya da sizin onu takipten çıkmanız, herhangi bir etkiye sahip değil.
Peki, terk edildikten sonra eski sevgilinizi engellemeli misiniz?
Bir iki istisna dışında hayır engellememelisiniz. Bu istisnalara geleceğim ama takipten çıkmanın aksine, eski sevgilinizi engellemeniz, geri dönme ihtimali olsun istiyorsanız bu ihtimali azaltır. Geri dönmesini istemeyen zaten internette arama yapıp buralara gelmiyor 🙂
Eski sevgilinizi engellemenizi gerektiren birinci istisna, eski sevgilinizin toksik biri olması. Eski sevgiliyi engellemeniz, özellikle size manipülasyon yapan biri ise oldukça önemli. Hem sizin kafanızı karıştırmak için yapabileceği şeylere maruz kalmazsınız, hem de ona size geri dönmemesi konusunda güçlü bir sinyal gönderirsiniz.
İkinci istisna ise, eski sevgilinizin asosyal medyasına bakmadan duramamanız durumu.
Eski sevgiliyi stalklamak, terk edilenin ayrılık acısı ile baş başa kalıp acıyı işlemek yerine kendini geçici olarak rahatlatmak için sıklıkla başvurduğu ve ayrılık acısını atlatmasını engelleyen bir bela. Özellikle negatif duyguları ortalama bir insana göre çok daha yoğun hissetmeye meyilli ya da negatif duyguları ile sağlıklı bir şekilde başa çıkma kabiliyeti geliştirememiş insanlarda, ayrılık acısı ile başbaşa kalmaktan kaçma ihtiyacı, stalklama konusunda kendine hakim olmakta çok zorlanacakları bir seviyede olabilir.
Terk edilen taraf, eski sevgilisini stalklamadan duramıyorsa, eski sevgilisini engellemeli. Stalklama geçici rahatlama sağlasa bile, terk edilenin iyileştirmesini askıya alıyor ve terk edilene birçok aptalca hatalar yaptırıyor.
Bakın, eski sevgiliyi yeniden istiyor olsanız da olmasanız da, ayrılık acısından bir an önce iyileşmeniz gerekiyor. Bu da ironik bir şekilde, stalklama, arama, sürekli şöyle olsaydı böyle olmasaydı diye düşünme gibi geçici rahatlama mekanizmalarına karşı koyup, ayrılık acınızla başbaşa kalmaktan geçiyor. Başbaşa kalmak derken, bir odaya izole olun ve kendinizi yalnız başınıza bu acıya boğun demek istemiyorum. Bu acıyı hafifletecek sağlıklı başa çıkma mekanizmalarını uygulayın. Spor yapın, sosyalliği arttırın, ibadet edin, nefes egzersizi yapın, bol bol yürüyün, meditasyon yapın, vs. Ama ayrılık acısını stalk ile bastırmayın. Eğer stalk yapmadan duramıyorsanız, son çare olarak eski sevgiliyi engelleyin. Fakat engelleme noktasına gelmeden önce size tavsiyem, ayrılık sonrası asosyal medya hesaplarınızdan çıkın, hesabı değil uygulamalar silin ve 1-2 ay uygulamalara girmeyin.
Sessizlik neden engellemekten daha etkili
Birini engellemek çoğu zaman anlık öfkeyle, kırgınlıkla ya da hırsla verdiğiniz bir karar. O an engeli basıyorsunuz, biraz rahatlıyorsunuz. Ama birkaç gün geçince bu sefer kafanızda sorular dönmeye başlıyor: “Acaba abarttım mı?”, “Pişman olur mu?” Derken kendinizi, verdiğin kararı sorgularken ve pişmanlık yaşarken buluyorsunuz.
Bir de engelleyip sonra engeli kaldırma meselesi var. Engellemenin bir diğer yaygın nedeni de manipülasyon. Yani karşı taraftan bir tepki almak için engelliyorsunuz. Ama kendi içinizde ne yaşarsanız yaşayın, karşı taraf bunu “dayanamadı, geri döndü” ya da “hâlâ orada beni bekliyor” diye okuyabilir. Böylece onun gözünde hâlâ cepte olduğunuz düşüncesini güçlendiriyorsun. Bu durumda da karşı taraf rahatlama evresinden çıkmıyor.
Engellemek, karşı tarafa “seni hayatımda istemiyorum” diye açıkça cephe almak demek. Bu da onun savunmaya geçmesine neden olur.
Sessizlik ise belirsizlik yaratır. Ne düşündüğünüzü, ne yaptığınızı, hayatınızda ne olup bittiğini bilemediğinde zihni sizinle meşgul olabiliyor.
Üstelik engellemek, karşı tarafa hâlâ onu düşündüğünüz mesajını verebiliyor. Sosyal medyada sessiz kalıp hayatınıza devam ettiğinizde ise gizeminizi koruyorsunuz; bu da sizi daha çekici gösterebiliyor. “Acaba hayatında biri mi var?”, “Beni tamamen unuttu mu?” soruları bu defa onun kafasında dönmeye başlayabiliyor. Siz bir şey söylemeden de onun zihninde kalabiliyorsunuz.
Hikayenizi yorumlarda anlatabilir, konuyla ilgili bana sorularınızı uygun yazı altında sorabilirsiniz.
Modern Erkeğin Zihinsel Gücü serisi adlı bir yazı ve yayın dizisine başlıyorum. Bu seride, bu konuda önemli bulduğum kitapları tanıtacağım.
Seriye, son yıllarda okuduğumuzu düşündüğümüz pek çok kişisel gelişim kitabından biraz farklı bir kitaptan bahsederek başlıyorum.
Kitabımız, Stanford Üniversitesi’nde psikiyatri profesörü olan Dr. Anna Lembke’nin Dopamine Nation adlı kitabı. Türkçeye Dopamin Toplumu: Haz Çağında Dengeyi Bulmak adıyla çevrildi. Biz Anna Lembke’nin bir yazısını daha önce çevirdik ve Nöroplastisite serisinde kendisi ile yapılan uzun bir röportajın çevirisi de var.
Bu kitap modern insanın en büyük sorunlarından birini ele alıyor: Her zamankinden daha fazla eğlenceye, konfora, uyarana ve haz kaynağına sahip olmamıza rağmen neden giderek daha fazla sıkılıyoruz, huzursuz oluyoruz ve hayattan daha az tatmin oluyoruz?
Bir düşünün. Cebinizde bir telefon var. Bu telefonla dünyanın neredeyse bütün müziklerine ulaşabiliyorsunuz. İstediğiniz filmi, istediğiniz diziyi, istediğiniz zaman izleyebiliyorsunuz. Sosyal medyada saatlerce video kaydırabiliyorsunuz. İnternette sonsuz sayıda kadın fotoğrafına, pornografik içeriğe, oyuna, habere ve eğlenceye ulaşabiliyorsunuz.
İnsanlık tarihinde hiçbir nesil bu kadar fazla uyarana, bu kadar kolay ulaşamadı.
Ama aynı zamanda pek çok insan birkaç dakika bile kendi düşünceleriyle baş başa kalamıyor.
Otobüs beklerken telefonunu çıkarıyor. Asansörde telefonuna bakıyor. Yemek yerken video izliyor. Yatağa girdiğinde sosyal medyayı açıyor. Sabah gözünü açar açmaz bildirimlerini kontrol ediyor.
Birçok insan için artık hiçbir şey yapmadan oturmak neredeyse dayanılmaz bir deneyim.
İşte Anna Lembke’nin kitabı tam olarak bu çelişkiyi anlamaya çalışıyor. Ve bence özellikle disiplin geliştirmek, kötü alışkanlıklardan kurtulmak, hayatının kontrolünü eline almak ve sürekli kısa vadeli hazların peşinde koşmayı bırakmak isteyen erkeklerin okuması gereken kitaplardan biri.
Dopamin aslında nedir?
Öncelikle dopamin hakkında çok yaygın bir yanlış anlamayı düzeltelim.
Dopamin genellikle haz hormonu olarak tanıtılıyor. Sanki hoşumuza giden bir şey yaptığımızda beynimiz dopamin salgılıyor ve biz de bundan keyif alıyoruz.
Ancak mesele bundan daha karmaşık.
Dopamin bir nörotransmitter. Beynimizde motivasyon, ödül öğrenmesi, hareket ve davranışların yönlendirilmesi gibi pek çok süreçte görev alıyor.
Özellikle ödül beklentisi, bir şeyi istemek ve o şeyin peşinden gitmek konusunda önemli bir rol oynuyor.
Burada çok önemli bir ayrım var.
Bir şeyi istemek ile ondan hoşlanmak aynı şey değil.
Mesela sosyal medyada dolaştığınızı düşünün.
Başlangıçta birkaç komik video izliyorsunuz. Eğleniyorsunuz. Sonra bir video daha, ardından bir video daha.
Bir süre sonra aslında çok da eğlenmediğinizi fark ediyorsunuz.
Hatta biraz sıkılmış, yorulmuş ve huzursuz hissediyorsunuz.
Ama buna rağmen telefonu bırakmıyorsunuz.
Neden?
Çünkü artık mesele yalnızca izlediğiniz videolardan keyif almak değil. Bir sonraki videonun daha ilginç olabileceği beklentisi de sizi ekranda tutuyor. Dopaminin ödül arama ve öğrenme süreçlerindeki rolü, bu davranışı anlamamıza yardımcı oluyor.
Aynı durum kumarda, bilgisayar oyunlarında, pornografide ve bazı sosyal medya alışkanlıklarında da karşımıza çıkabiliyor. Bir noktadan sonra insan, yaptığı şeyden eskisi kadar zevk almasa bile onu yapmaya devam edebiliyor.
Bu ayrım çok önemli. Çünkü bağımlılık yapıcı davranışların en rahatsız edici özelliklerinden biri, insanın artık fazla zevk almadığı bir şeyi bile güçlü biçimde istemeye devam edebilmesi.
Haz ve acı arasındaki denge
Anna Lembke’nin kitabının merkezindeki fikirlerden biri, beynimizin haz ve acı süreçlerinin birbirleriyle bağlantılı olması ve bunu bir terazi benzetmesiyle anlatıyor.
Terazinin bir tarafında haz, diğer tarafında acı var. Haz veren güçlü bir deneyim yaşadığımızda terazi haz tarafına doğru eğiliyor. Fakat beynimiz sürekli olarak dengeyi korumaya çalışan bir sistem. Bu nedenle yoğun haz deneyimlerine karşı düzenleyici tepkiler ortaya çıkabiliyor.
Lembke bu durumu, terazinin karşı tarafına ağırlık koyulmasına benzetiyor. İlk başta bir şeyden büyük keyif alıyorsunuz. Sonra o keyif azalıyor.
Ardından bir boşluk, huzursuzluk veya yeniden aynı şeyi yapma isteği ortaya çıkabiliyor.
Burada bir noktayı vurgulayayım: Bu terazi, beyindeki bütün süreçleri birebir açıklayan bir mekanizma değil. Karmaşık biyolojik olayları anlamamızı kolaylaştıran bir model.
Ama modelin anlattığı davranış örüntüsü oldukça tanıdık.
Mesela bir adam düşünün. Akşam eve geliyor. Yorulmuş. Canı sıkılıyor. Telefonunu çıkarıyor ve sosyal medyada dolaşmaya başlıyor. İlk yarım saat güzel. Sonra bir saat geçiyor. İki saat geçiyor. Bir noktada artık eğlenmiyor bile.
Telefonu kapattığında ise kendisini eskisinden daha huzursuz hissediyor. Bu huzursuzluktan kurtulmak için ne yapıyor? Telefonu yeniden açıyor.
İşte burada bir döngü ortaya çıkıyor. İnsan başlangıçta haz almak için yaptığı bir davranışı, zamanla kötü hissetmemek için yapmaya başlayabiliyor.
Bu, kitabın en önemli mesajlarından biri.
Başlangıçta ödül olarak gördüğünüz bir şey, zamanla kendinizi normal hissetmek için ihtiyaç duyduğunuz bir şeye dönüşebiliyor.
Neden giderek daha fazlasını istiyoruz?
Kitapta üzerinde durulan bir diğer konu tolerans.
Tolerans, aynı etkiyi elde etmek için zamanla daha güçlü veya daha fazla uyarana ihtiyaç duyulması.
Bu durum özellikle bazı maddeler ve bağımlılık yapıcı davranışlarda görülebiliyor.
İlk başta yarım saat bilgisayar oyunu oynamak yeterli geliyor.
Sonra bir saat.
Sonra üç saat.
Başlangıçta haftada birkaç kez yapılan bir davranış, zamanla her gün tekrarlanan bir alışkanlığa dönüşebiliyor.
Ama burada önemli bir ayrıntı var.
Her sık yapılan davranış bağımlılık değildir. Her insan aynı şekilde tolerans geliştirmez.
Bir davranışın gerçekten problem haline gelip gelmediğini anlamak için kontrol kaybına, kişinin hayatına verdiği zarara ve olumsuz sonuçlara rağmen devam edip etmediğine bakmak gerekir.
Yine de kitabın anlattığı mekanizma bize önemli bir soru sorduruyor:
Ben bir şeyi gerçekten sevdiğim için mi yapıyorum, yoksa artık yapmamaya dayanamadığım için mi?
Bu soruyu kendinize sormanızı istiyorum.
Mesela bir gün sosyal medyaya girmediğinizde ne oluyor?
Bir akşam bilgisayar oyunu oynamadığınızda?
Bir hafta pornografi izlemediğinizde?
Telefonunuz yanınızda olmadığında?
Bunları yapmadığınız zaman kendinizi rahat hissedebiliyor musunuz?
Yoksa içinizde giderek artan bir huzursuzluk mu ortaya çıkıyor?
Bu huzursuzluk tek başına bağımlılık teşhisi koydurmaz. Ama bir alışkanlıkla ilişkinizi sorgulamak için iyi bir başlangıç olabilir.
Modern dünya neden bu kadar zorlayıcı?
İnsan beyni bugünkü dijital dünyada ortaya çıkmadı. İnsanlık tarihinin büyük bölümünde yiyecek bulmak, güvenli bir ortamda yaşamak ve hayatta kalmak ciddi çaba gerektiriyordu. Ödüller genellikle sınırlıydı ve onları elde etmek için bir bedel ödemek gerekiyordu.
Bugün ise pek çok ödüle neredeyse zahmetsizce ulaşabiliyoruz.
Canınız sıkıldı mı? Telefonu açın.
Yalnız mı hissediyorsunuz? Sosyal medyaya girin.
Biraz heyecan mı istiyorsunuz? Bilgisayar oyunu oynayın.
Cinsel uyarılma mı arıyorsunuz? İnternet sınırsız içerik sunuyor.
Bir şey satın almak mı istiyorsunuz? Birkaç dokunuş yeterli.
Üstelik bütün bunları aynı gün içerisinde defalarca yapabiliyorsunuz.
Anna Lembke’nin dikkat çektiği mesele, yalnızca bu şeylerin var olması değil. Bunların erişilebilirliği, çeşitliliği, yoğunluğu ve sürekli tüketilebilmesi. Geçmişte bir ödüle ulaşmak için beklemeniz gerekebiliyordu. Bugün ise beklemek çoğu zaman tamamen ortadan kalkmış durumda. Ve beklemenin ortadan kalkması, bazı insanlar için dürtülerini yönetmeyi zorlaştırabiliyor.
Burada erkeklerin hayatına özel bir parantez açmak istiyorum.
Bir adam düşünün.
İşinden memnun değil.
Sosyal hayatı zayıf.
Kadınlarla tanışmakta zorlanıyor.
Fiziksel olarak istediği durumda değil.
Geleceğiyle ilgili hedefleri var ama bunlara ulaşmak için düzenli çalışması gerekiyor.
Bu adamın önünde iki seçenek var.
Birincisi zor olan seçenek. Spor yapacak. Yeni insanlarla tanışacak. Mesleki becerilerini geliştirecek. Reddedilmeyi göze alacak. Başarısız olacak. Yeniden deneyecek.
İkincisi kolay olan seçenek. Eve gelip saatlerce oyun oynayacak, sosyal medyada dolaşacak, pornografi izleyecek veya sürekli eğlence arayacak.
İkinci seçenek kısa vadede çok daha kolay ama birinci seçenek uzun vadede gerçek hayatını değiştirebilir.
Burada sorun eğlenmek değil. Sorun, eğlencenin insanın hayatını yaşamasının yerine geçmesi. Bence kitabın erkeklere verebileceği en önemli derslerden biri bu.
Can sıkıntısına tahammül edememek
Şimdi biraz can sıkıntısından da bahsedelim. Çünkü bence modern hayatın en az konuşulan problemlerinden biri bu.
İnsanlar artık sıkılmak istemiyor. Hatta sıkılmayı sanki ortadan kaldırılması gereken bir hastalık gibi görüyorlar. Oysa can sıkıntısı insan hayatının normal bir parçası.
Her an eğlenmek, heyecan duymak, yeni bir şey öğrenmek, yeni bir video izlemek veya yeni bir bildirim almak zorunda değilsiniz.
Bazen sadece oturabilirsiniz, yürüyebilirsiniz veya düşünebilirsiniz. Bir işi yaparken başka hiçbir şeyle ilgilenmeyebilirsiniz.
Fakat sürekli yüksek düzeyde uyarana alışan bir insan için bunlar giderek zorlaşabilir. Örneğin kitap okumak zorlaşabilir. Çünkü bir kitap okurken sürekli yeni görüntüler, bildirimler ve sesler gelmez. Dikkatinizi metne vermeniz gerekir ve bir süre sonra düşünceleriniz dağılabilir. Sabırlı olmanız gerekir.
Aynı şey yeni bir beceri öğrenmek için de geçerli. Yabancı dil öğrenmek, yazılım geliştirmek, enstrüman çalmak, spor yapmak … Bunların hepsi tekrar gerektirir, bazen sıkıcıdır ve bazen ilerleme çok yavaştır. Bazen haftalar boyunca gözle görülür sonuç alamazsınız. Ama gerçek beceriler genellikle böyle gelişir.
Şimdi sürekli hızlı ödüllere alışmış bir insanın bu süreçlerde ne kadar zorlanabileceğini düşünün. Beş dakika çalışıyor ve telefonuna bakıyor. On dakika daha çalışıyor ve bir video açıyor. Sonra yeniden çalışmaya dönmeye uğraşıyor.
Burada mesele yalnızca dopamin değil elbette. Dikkat, alışkanlık, çevre düzeni ve başka pek çok psikolojik etken var.
Ama Lembke’nin kitabı, sürekli ödül arayışının hayatımızdaki rolünü sorgulamamızı sağlıyor.
Benim önerim şu:
Bazen sıkılmaya izin verin.
Her boşluğu bir uyaranla doldurmayın.
Çünkü hayatınızdaki önemli şeylerin bir kısmı, o boşluklara tahammül edebildiğiniz zaman gelişecek.
Dopamin detoksu gerçekten işe yarıyor mu?
Kitapta dikkat çeken önerilerden biri, problemli bir ödül kaynağından belirli bir süre uzak durmak.
Anna Lembke bazı hastaları için yaklaşık dört haftalık bir uzak durma döneminden söz ediyor.
Bu yaklaşımın amacı, kişinin davranışıyla ilişkisini daha net görmesine ve bazı durumlarda aşırı tüketim döngüsünü kırmasına yardımcı olmak.
Ancak burada internette çok yaygın olan bir yanlış anlamayı düzeltmemiz gerekiyor.
Dopamin detoksu diye beyninizdeki dopamini sıfırlamak gibi bir şey yok.
Zaten dopamini sıfırlamak istemezsiniz.
Dopamin, beynin normal çalışması için gerekli.
Ama belirli bir problemli davranıştan uzak durarak alışkanlıklarınızı yeniden değerlendirebilirsiniz.
Mesela sosyal medyada günde dört saat geçiren bir adam düşünün.
Bu adam bir ay boyunca sosyal medyayı kullanmamaya veya kullanımını ciddi biçimde sınırlandırmaya karar veriyor.
İlk günlerde ne olabilir?
Sıkılabilir.
Telefonunu kontrol etmek isteyebilir.
Sürekli bir şeyleri kaçırıyormuş gibi hissedebilir.
Ama zamanla bu davranışın günlük hayatında ne kadar yer kapladığını fark edebilir.
Bir anda günde birkaç saat boş zamanı olduğunu görebilir.
Bu zamanı kitap okumaya, spor yapmaya, arkadaşlarıyla görüşmeye veya işine ayırabilir.
Bunun sonucunda hayatının bazı alanları iyileşebilir.
Fakat dört haftanın herkes için bilimsel olarak kanıtlanmış sihirli bir süre olduğunu düşünmeyin.
Ayrıca alkol veya bazı maddelere fiziksel bağımlılığı olan kişilerin aniden bırakması tehlikeli olabilir. Böyle durumlarda tıbbi destek gerekir.
Kitabın bu bölümünden çıkaracağımız pratik ders şu:
Kontrol etmekte zorlandığınız bir davranış varsa, ondan bilinçli şekilde uzaklaşmak, o davranışın üzerinizdeki etkisini anlamanıza yardımcı olabilir.
Acıdan sürekli kaçmak neden sorun olabilir?
Kitabın belki de en ilginç taraflarından biri, haz arayışı kadar acıdan kaçınma davranışına da odaklanması.
Çünkü modern dünyada yalnızca daha fazla haz aramıyoruz. Aynı zamanda rahatsızlık veren her şeyi ortadan kaldırmaya çalışıyoruz.
Biraz sıkıldık mı hemen eğlence arıyoruz.
Biraz yalnız kaldık mı telefona sarılıyoruz.
Biraz kaygılandık mı dikkatimizi dağıtacak bir şey buluyoruz.
Biraz üzgün müyüz? Hemen kendimizi iyi hissettirecek bir şey istiyoruz.
Oysa olumsuz duygular da insan hayatının normal bir parçası.
Üzüntü, yalnızlık, hayal kırıklığı, reddedilme ve başarısızlık…
Bunların hepsini hayatımızdan çıkaramayız.
Daha da önemlisi, bunların hepsini hayatımızdan çıkarmamız gerekmiyor.
Mesela bir kadın tarafından reddedildiniz.
Bu hoş bir deneyim değil.
Üzülebilirsiniz.
Özgüveniniz sarsılabilir.
Ama bu duyguları yaşamamak için kendinizi tamamen sanal dünyaya kapatırsanız, gerçek hayatta gelişme fırsatını da kaybedebilirsiniz.
Ya da bir ilişkiniz bitti ve ayrılık acısı çekiyorsunuz. Bu acıdan kaçmak için sürekli eski sevgilinizin sosyal medya hesaplarını kontrol ediyor, yeni kadınlarla konuşarak kendinizi doğrulamaya çalışıyor veya bütün gün dikkat dağıtıcı içerikler tüketiyorsunuz. Bunlar kısa süreli rahatlama sağlayabilir ama ayrılıkla yüzleşmenizi de geciktirebilir.
Burada önemli olan acıyı kutsamak değil.
İnsan gereksiz yere acı çekmek zorunda değil.
Depresyon, travma ve diğer ruh sağlığı sorunları profesyonel tedavi gerektirebilir.
Ama hayatın kaçınılmaz rahatsızlıklarına tahammül etmeyi öğrenmek, psikolojik dayanıklılığın önemli bir parçası.
Bence bu düşünce, erkeklerin kişisel gelişiminde özellikle önemli.
Çünkü gelişmek çoğu zaman rahatsızlıkla karşılaşmayı gerektiriyor.
Spor yaparken yorulacaksınız.
Yeni bir işe girerken zorlanacaksınız.
Kadınlarla tanışırken reddedilebileceksiniz.
Bir alışkanlığı bırakırken canınız sıkılacak.
Disiplin dediğimiz şeyin önemli bir bölümü, bu rahatsızlıklara rağmen uzun vadeli hedefleriniz doğrultusunda davranabilmek.
Kontrollü zorlukların faydası
Anna Lembke kitapta yalnızca haz kaynaklarından uzak durmayı değil, bazı kontrollü ve güvenli zorlukların önemini de tartışıyor.
Örneğin fiziksel egzersiz.
Spor yapmak her zaman keyifli değildir. Yorucudur, bazen kaslarınız ağrır. Bazen hiç yapmak istemezsiniz. Ama düzenli egzersiz, uzun vadede hem fiziksel hem de psikolojik sağlığa katkı sağlayabilir.
Burada ilginç bir karşıtlık var. Bazı davranışlar başlangıçta çok kolay ve keyifli olduğu halde sonrasında insanı kötü hissettirebilir. Bazı davranışlar ise başlangıçta zor olduğu halde sonrasında tatmin sağlayabilir.
Örneğin üç saat boyunca amaçsızca sosyal medyada dolaşmakla bir saat yürüyüş yapmak aynı şey değil.
Birincisi çok az çaba gerektiriyor. İkincisi ise fiziksel hareket gerektiriyor. Ama yürüyüşten sonra kendinizi daha iyi hissedebilirsiniz.
Buradan çıkarılacak ders, ne kadar çok acı çekerseniz o kadar mutlu olacağınız değil. Ders şu:
Kısa vadeli konfor ile uzun vadeli iyilik hali her zaman aynı yönde ilerlemiyor. Bazen bugün biraz zorlanmak, yarın daha iyi hissetmenizi sağlayabilir. Ve bazen bugün sürekli rahatlığı seçmek, yarın hayatınızı daha zor hale getirebilir.
Bağımlılık yalnızca irade zayıflığı değildir
Kitabın önemli yönlerinden biri de bağımlılığı basitçe ahlaki bir başarısızlık olarak ele almaması. Çünkü bağımlılık dediğimiz şey yalnızca bir insanın yeterince güçlü olmamasıyla açıklanamaz.
Genetik yatkınlıklar, ruh sağlığı, travma, sosyal çevre, stres, öğrenilmiş davranışlar ve kullanılan maddenin veya davranışın özellikleri önemli rol oynayabilir. Bu nedenle bağımlılıkla mücadele eden birine yalnızca “iradeli ol” demek çoğu zaman yeterli değildir.
Ama bu, kişinin hiçbir sorumluluğu olmadığı anlamına da gelmez.
Kişi kendi davranışlarını tanımak, tetikleyicilerini belirlemek, gerektiğinde destek almak ve çevresini yeniden düzenlemek için adımlar atabilir. Kitapta Lembke’nin kullandığı dopamin çerçevesi de bu sürece yardımcı olmak için geliştirilmiş.
Bu çerçevede kişinin davranışını anlaması, nedenlerini değerlendirmesi, belirli bir süre uzak durmayı denemesi, kendisini dürüstçe gözlemlemesi ve daha sağlıklı bir yaşam düzeni oluşturması gibi aşamalar var.
Bence burada çok değerli bir fikir bulunuyor.
Kendinizi sürekli iradenizle sınamak zorunda değilsiniz. Bazen en iyi çözüm, sizi sürekli aynı davranışa yönlendiren koşulları değiştirmek. Mesela gece yatakta saatlerce telefonla uğraşıyorsanız telefonu başka bir odada şarj edebilirsiniz.
Sürekli oyun oynuyorsanız oyunu bilgisayarınızdan kaldırabilirsiniz. Sosyal medya dikkatinizi dağıtıyorsa uygulamaları silebilir veya erişimi zorlaştırabilirsiniz.
Yani mesele yalnızca güçlü olmak değil.
Doğru koşulları oluşturmak.
Disiplinli bir insan olmak, her dakika kendinizle savaşmak anlamına gelmemeli.
Kendimize karşı dürüst olmak
Kitapta dürüstlük de önemli bir tema.
Özellikle bağımlılık yapıcı davranışlar söz konusu olduğunda insanlar kendilerine çeşitli açıklamalar üretebiliyor.
“İstediğim zaman bırakabilirim.”
“Benim için bir problem değil.”
“Zaten herkes yapıyor.”
“Çok stresliyim, biraz rahatlamayı hak ediyorum.”
“Yarın bırakırım.”
Bu cümleler size tanıdık geliyor mu?
Burada sorun bazen gerçekten yanlış bilgiye sahip olmamız değil.
Sorun, bildiğimiz bir gerçeği kabul etmek istemememiz.
Örneğin bir adam sosyal medyada günde beş saat geçiriyor.
Bunun işine, uykusuna ve sosyal hayatına zarar verdiğini biliyor.
Ama yine de kendisine “Ben sadece gündemi takip ediyorum” diyor.
Bir başkası sürekli pornografi izliyor ve bunun kendi hayatında sorun yarattığını düşünüyor.
Ama alışkanlığını sorgulamak yerine çeşitli gerekçeler buluyor.
Bir başkası her akşam saatlerce oyun oynuyor ve yapmak istediği hiçbir şeye zaman ayıramıyor.
Ama “Benim de eğlenmeye hakkım var” diyerek meseleyi kapatıyor.
Elbette herkesin eğlenmeye hakkı var.
Ama kendimize sormamız gereken soru bu değil.
Asıl soru şu:
Benim eğlenme biçimim, yaşamak istediğim hayata katkıda mı bulunuyor, yoksa o hayatın önüne mi geçiyor?
Bu sorunun cevabını verebilmek için kendimize karşı dürüst olmamız gerekiyor.
Bu kitabı okuyan bir erkek ne yapmalı?
Şimdi gelelim işin pratik tarafına.
Dopamin Toplumu’nu okuduktan sonra hayatınızda neyi değiştirebilirsiniz?
Ben bu kitaptan hareketle beş öneride bulunacağım.
Birincisi, en fazla zaman harcadığınız hızlı ödül kaynaklarını belirleyin.
Telefonunuzun ekran süresine bakın.
Hangi uygulamalarda ne kadar zaman geçiriyorsunuz?
Bilgisayar oyunlarına kaç saat ayırıyorsunuz?
Günün hangi saatlerinde kontrolünüzü kaybettiğinizi düşünüyorsunuz?
Tahmin etmek yerine mümkünse ölçün.
Çünkü insanlar bu tür davranışlara ayırdıkları zamanı her zaman doğru değerlendiremeyebiliyor.
İkincisi, problemli olduğunu düşündüğünüz tek bir alışkanlığı seçin.
Aynı anda bütün hayatınızı değiştirmeye çalışmayın.
Örneğin sosyal medyada aşırı zaman geçiriyorsanız önce bununla ilgilenin.
Bir süre tamamen uzak durmayı veya net kullanım sınırları koymayı deneyebilirsiniz.
Üçüncüsü, ortaya çıkan boşluğu anlamlı faaliyetlerle doldurun.
Sadece bir davranışı bırakmak yeterli olmayabilir.
O davranışın hayatınızdaki işlevini de anlamanız gerekir.
Sıkıldığınız için mi yapıyorsunuz?
Yalnız hissettiğiniz için mi?
Stresten kaçmak için mi?
Kendinizi başarısız hissettiğiniz için mi?
Bu ihtiyacı karşılamanın başka yollarını bulmanız gerekebilir.
Dördüncüsü, düzenli olarak zor ama faydalı şeyler yapın.
Spor.
Kitap okumak.
Mesleki gelişim.
Sosyal becerilerinizi geliştirmek.
Yeni insanlarla tanışmak.
Uzun zamandır ertelediğiniz bir projeye başlamak.
Bunlar ilk anda size büyük heyecan vermeyebilir.
Ama zamanla gerçek bir ilerleme duygusu oluşturabilir.
Beşincisi, kendinizi sürekli eğlendirmek zorunda olmadığınızı kabul edin.
Bu belki de en basit ama en zor öneri.
Bazen telefon olmadan yürüyün.
Bazen yemek yerken video izlemeyin.
Bazen birkaç dakika hiçbir şey yapmayın.
Canınız sıkıldığında hemen yeni bir uyaran aramayın.
Kendi düşüncelerinizle kalmayı öğrenin.
Çünkü kendi zihniyle baş başa kalamayan bir insanın, hayatındaki pek çok davranışı bilinçli biçimde yönetmesi de zorlaşabilir.
Kitabın eksik veya tartışmalı yönleri
Burada kitaba biraz eleştirel yaklaşmak da istiyorum.
Çünkü dopamin son yıllarda kişisel gelişim dünyasında neredeyse her şeyi açıklamak için kullanılan bir kavrama dönüştü.
Motivasyonunuz mu düşük?
Dopamin.
Dikkatiniz mi dağılıyor?
Dopamin.
İlişkileriniz mi kötü?
Dopamin.
Hayattan zevk mi almıyorsunuz?
Yine dopamin.
Ama insan davranışları bu kadar basit değil.
Beyin yalnızca dopamin üzerinden çalışmıyor.
Ödül, motivasyon, alışkanlık ve bağımlılık süreçlerinde başka nörotransmitterler, farklı beyin devreleri ve psikolojik etkenler de rol oynuyor.
Ayrıca sosyal medya kullanımı, pornografi, kumar ve madde bağımlılığı aynı biyolojik ve klinik özelliklere sahip değil.
Bunları tek bir kategoriye yerleştirirken dikkatli olmak gerekiyor.
Lembke’nin haz ve acı terazisi oldukça yararlı bir açıklama modeli.
Ama bunu beynin her durumda aynı şekilde işlediğini gösteren kesin bir yasa gibi yorumlamamak lazım.
Aynı şekilde kitapta anlatılan dört haftalık uzak durma yaklaşımı da herkes için garantili bir tedavi değil.
Dolayısıyla kitabı bir bilimsel ders kitabından çok, klinik deneyimlerden ve bilimsel araştırmalardan yararlanan, modern haz kültürünü sorgulayan bir popüler bilim kitabı olarak değerlendirmek daha doğru.
Bence değerini de burada aramak gerekiyor.
Bize bütün sorunlarımızın tek nedenini açıklamıyor.
Ama davranışlarımızı değerlendirmek için çok yararlı bir bakış açısı sunuyor.
Sonuç: Hayatınızın kontrolü kimde?
Arkadaşlar, şimdi size bir soru sormak istiyorum.
Gün içerisinde yaptığınız şeylerin ne kadarını gerçekten bilinçli olarak seçiyorsunuz?
Ve ne kadarını yalnızca alışkanlıklarınız sizi oraya sürüklediği için yapıyorsunuz?
Telefonunuzu gerçekten bir şey öğrenmek için mi açıyorsunuz?
Yoksa eliniz otomatik olarak telefona mı gidiyor?
Bilgisayar oyununu gerçekten eğlenmek için mi oynuyorsunuz?
Yoksa yapmanız gereken şeylerden kaçmak için mi?
Sosyal medyada gerçekten bir şey arıyor musunuz?
Yoksa sürekli yeni bir uyaran beklentisiyle mi kaydırıyorsunuz?
Bunlar kolay sorular değil.
Ama önemli sorular.
Çünkü modern dünyada dikkatimiz, zamanımız ve davranışlarımız üzerinde çok sayıda sistem rekabet ediyor.
Sosyal medya platformları bizim daha fazla zaman geçirmemizi istiyor.
Oyunlar bizi daha uzun süre içeride tutmaya çalışıyor.
Reklam sistemleri sürekli yeni şeyler istememizi teşvik ediyor.
Ve bütün bunların ortasında kendi hayatımızı inşa etmeye çalışıyoruz.
Anna Lembke’nin Dopamin Toplumu kitabı bize önemli bir şeyi hatırlatıyor:
Sürekli daha fazla haz aramak, mutlaka daha mutlu bir hayat yaşamamızı sağlamıyor.
Hatta bazı durumlarda tam tersi sonuçlar ortaya çıkabiliyor.
Bazen daha iyi hissetmek için daha fazla uyarana değil, bazı uyaranlardan uzaklaşmaya ihtiyacımız olabilir.
Bazen daha fazla eğlenceye değil, daha fazla anlamlı faaliyete ihtiyacımız olabilir.
Bazen de hayatımızı iyileştirmek için sürekli konfor aramak yerine, belirli zorlukları kabul etmemiz gerekebilir.
Ben özellikle hayatını disipline etmek, hedeflerine ulaşmak, ertelemeyi azaltmak ve sürekli kısa vadeli ödüllerin peşinden koşmayı bırakmak isteyen erkeklerin bu kitabı okumasını öneriyorum.
Ama kitabı okurken tek bir şeyi aklınızda tutun.
Amaç hazdan tamamen vazgeçmek değil.
Amaç hayatı keyifsiz bir mücadeleye dönüştürmek de değil.
Amaç, haz kaynaklarıyla ilişkinizi sizin yönetmeniz.
Yani telefonunuzu siz kullanın, telefonunuz sizi kullanmasın.
Eğlenceye siz zaman ayırın, eğlence bütün zamanınızı tüketmesin.
Kısa vadeli ödüller, uzun vadeli hedeflerinizi sürekli sabote etmesin.
Ve en önemlisi, hayatınızı yalnızca kolay olanı seçerek geçirmeyin.
Çünkü çoğu zaman insanı geliştiren şeyler, başlangıçta en fazla haz veren şeyler değildir.
Bazen en anlamlı tatmin, emek verdiğiniz, sabrettiğiniz ve sonunda başardığınız şeylerden gelir.
Bugün üniversiteye yeni başlamış bir takipçim ile görüşme ve, bu sitede genç arkadaşlara verdiğim bazı tavsiyelerin arada kaynayıp gittiğini fark ettim. Şimdi söyleyeceklerimi daha önce de söyledim ama arada hatırlatmak ve tekrarlamak gerekiyor.
18 – 22 yaş arasında romantik ve cinsel hayatınız zaten yeterince zor iken, bu zorluğu hayali ezikliklerle daha zor ve acılı hale getirmeyin. Gerçeği olduğu gibi görmeniz lazım. Ne olduğundan daha iyi ne de olduğundan daha kötü. Gerçeği olduğundan daha iyi görmek sizi düzeltmeniz gereken şeyleri düzeltmeden yaşayıp gitmeye iter ama gerçeği olduğundan daha kötü görmek de, karşınızda aşılması sanal olarak zor bir engel yaratıp sizi düzeltmeniz gereken şeyleri düzeltmeden yaşayıp gitmeye itiyor.
Şimdi arkadaşlar öncelikle, 20-21 yaşına kadar bakir olmanız, hiç kız arkadaşınızın olmamış olması, elinize hiç kız değmemesi sizi anormal yapmaz. Bu normal bir şeydir. 20 yaşında adam gelip “benim hiç kız arkadaşım olmadı, kendimi çok kötü hissediyorum” diyor. Yani 18 yaşından sonra kız arkadaşınız olsa iyi olur ama olmamasında kötü hissedecek bir şey yok.
Neden kötü hissediyor. Zira sadece asosyal medya denilen lağım çukuru değil, çevresindeki erkekler de sürekli olarak sanki bir bu arkadaş bakir, herkes yataktan yatağa atlarken prezervatif değiştiriyormuş gibi bir izlenim yaratıyor. Gelmiş geçmiş en asosyal ve cinsel olarak aç nesil şimdiki 25 yaş altı nesil olabilir. Ama buna rağmen lafa gelince, herkes kızları sıraya dizmiş, bir bizim şaşkın bakirimiz yapamıyor!
Bu konuda daha önce “Herkes seks yapıyor bir ben yapamıyorum! – Vaka çalışması” yazısını ve yayınını yaptım. Gidip onu okuyun, izleyin. En abazanlar lafta en çok flörtü tren yapmış adamlar. Gidip önüne gelene friendzone oluyorlar ondan sonra da bunu flört diye satıyorlar:
“Bir erkek şöyle soktum böyle zittim diye anlatırken hiç utanmıyor mu, “yahu bunun beliyle vuramadığı diline vuruyor demezler mi?” demiyor mu? Demiyor tabii ki. Neden desin? Zira inanan saf çok. Senin gibi. Şu ilüzyona kapılıp kendini ezik ve yetersiz hissediyorsun.”
“Abi hayatımda 21 senedir kız yok?” Bunu demeniz için 39 yaşında olmanız lazım. Diyen kaç yaşında? 21! Kardeş senin topu topu 3 senedir kız arkadaşın yok. Doğar doğmaz kızlara yürümüyorsun. “Ben var ya ben 6 yaşındayken görecektiniz” diye bir olay yok.
Bakın dalga geçmiyorum, bu cümle basit bir aptallık sonucu çıkmıyor. Bu sitede çokça vurguladığım bir olay var. Bir insan zor bir şeyi yapmak için harekete geçmekten korktuğunda, genelde 2 irrasyonel düşünceden biri, bazen ikisi birden ortaya çıkar:
Karşılaştırma.
Geç kaldım.
Bu cümle ikisini de içeriyor. Kızlara doğumhaneden yürümeye başlayan hayali bir PUA bebek ile karşılaştırma var. Millet beşikten kertti oğlum sen 21 yaşındasın geç kaldın var. Yok yok yani.
Bir iki ay önce birçok genç üniversiteye başladı ve onlara şunu tekrar hatırlatayım.
Üniversitenin ilk senesi, çoğu erkeğin kız arkadaşı falan olmaz. Kızlardan uzak durmayın tabi ki ama sosyalleşmenize, yürümenize rağmen kız arkadaşınız olmazsa, elinize kadın eli değmezse kendinizi boşu boşuna ezmeyin.
Bırakın abazan 31ciler konuşmalarında hayali flört trenlerini anlatsınlar. Siz “böyle mahrem şeylerden konuşmam” deyin geçin. Tabi bu ezikler sizi hemen rahat bırakmayacaklar ama ısrar edin. Emin olun siz onlardan 10 kat daha karizma olursunuz.
Yeri gelmişken söyleyeyim, kızlarla flört edebilen bir erkekseniz bile bunu kendinize saklayın. Arkadaş çevreniz sadece ve sadece 2-3 aylık kız arkadaşlarınızı görsün, arada sizi yalnız bilsin. Bundan daha yeni soru – cevap yayınında bahsettim:
2-3 aydır sevgiliniz olan kızlar hariç çevreniz flört ettiğiniz kızları kesinlikle bilmesin. Bazı takipçilerim, fazla kızla flört ettiklerini özellikle göstermeye çalışıyorlar ki bu tam bir aptallık. Bu tür aşağılık kompleksi temelli onay arayışları sizin ayağınıza sıkar. Çevreniz paraleli bırak seri olarak bile olsa birçok kadınla flört ettiğinizi bilse sosyal ortamdan kız bulma ihtimaliniz astronomik olarak düşer. Kimse, özellikle kız arkadaşlarınız ve arkadaşlarınızın sevgilileri, kendi arkadaşlarını sizinle tanıştırıp size meze yapmak istemez. İlerde sevgiliniz olur arkadaş grubunuza sokarsanız, arkadaşlarınız kıza onun diğerleri gibi gelip geçici olduğunu hissettirirler ve bu da ilişkinizi zedeler.
İdealinde çevreniz sizin iki sevgili arasındaki uzun dönemde yalnız olduğunuzu düşünmeli. Dışarıda herkesin önünde öpüşmeme gibi alışkanlıklarınız olursa insanlar flört ettiğiniz kızları bilmezler.
Yeni nesil erkeklerin kadın gibi flört konuştuklarını, abazanlıktan birbirlerine hava atmak için selam veren kızı flört diye gösterme eğiliminde olduklarını biliyorum. Bu kadar embesil olmayın.
Ne dersiniz, üniversiteye yeni başlayanlara tavsiyeler diye bir yayın mı yapsak?
Soru #1: Evleneceğin insanın doğru kişi olduğundan nasıl emin olursun?
Mahmut Abi merhaba. Sen 2 kere evlenmiş, çocuk yapmış birisin. Şu an 25 yaşındayım ve 30 civarı evlenmek istiyorum. Sorum şu ki evlenirken doğru kişi olduklarından, doğru insan olduklarından nasıl emin oldun? Hangi kriterlere göre karar verdin? Tip, iş, geçmiş, vs. Ayrıca kaç yıl sevgililik süresinden sonra evlilik yoluna girilir? İdeal süre var mı?
Dünyada yaptığın kritik seçimden emin olmak diye bir şey hiç var olmadı, hiçbir zaman da var olmayacak. Emin olmayı beklemenin motivasyonu aşırı kaygıdır ve emin olmaya çalışmak genellikle seçim yapamamak ve olduğun yere çakılı kalmak demektir.
Doğru kişiyi daha doğrusu yeterince doğru olduğunu gördüğün kişiyi bulman için senin kendinin istediğin kişiye çekici ve mantıklı gelecek biri olman lazım. Ondan sonra da yapabileceğin en iyi seçimi yapmayı düşünebilirsin.
Burada kriterler önemlidir ama bu iş öyle artılar bir tarafta – eksiler bir tarafta diye liste karşılaştırarak olmaz. Doğru kararın %40’ı doğru seçim ise, %60’ı o seçimi çalışır durumda tutma kabiliyetin ve emeğindir.
İdealinde kadınla tanışmanızdan imzaya kadar minimum 18 ay olması lazım. Bakın evlilik yoluna girmekten değil nikahtan bahsediyorum. Bu karar 1 sene dolduktan sonra da alınabilir. Ama bir insan gerçek yüzünü 6-10 ay kadar saklayabileceği için 8-10 aydan önce imza atmanızı tavsiye etmem.
Genellikle tavsiyem, 26-27 yaşından sonra evlenmem dediğiniz kadınla uzun süreli ilişkiye girmeyin ve bir kadınla 18 ay beraberseniz ve bu sizin yalnızlık korkunuzdan bırakamadığınız saçma bir ilişki değilse o kadınla evlenebilirsiniz. Evlenemem, doğru kişi değil diyorsanız neden o kadar çıktınız o zaman?
Kısacası ne pembiş hayallerle ya da “kriter nedir abi ben zaten zar zor karı bulmuşum” kafasıyla mezbahaya giden şaşkınlardan olun ne de gölgesinden bile korkan ödlek kararsızlardan. Bu işin bir kısmı mantık bir kısmı macera.
Soru #2: Aynı anda birden fazla kızla görüşmek etik midir?
Aynı anda birden fazla kızla görüşmek etik midir? 2 hafta öncesine kadar 5 kızla flörtleşirken çevre baskısından dolayı kendimi kötü hissettim ve geri çekildim. Şimdi tekrar sorguluyorum.
Bir kere 5 kız aşırı fazla, o kadar boş bir adam olmamanız lazım.
Burada senin sorunun etik olup olmadığı değil göstere göstere yapman. 2-3 aydır sevgiliniz olan kızlar hariç çevreniz flört ettiğiniz kızları kesinlikle bilmesin. Bazı takipçilerim, fazla kızla flört ettiklerini özellikle göstermeye çalışıyorlar ki bu tam bir aptallık. Bu tür aşağılık kompleksi temelli onay arayışları sizin ayağınıza sıkar. Çevreniz paraleli bırak seri olarak bile olsa birçok kadınla flört ettiğinizi bilse sosyal ortamdan kız bulma ihtimaliniz astronomik olarak düşer. Kimse, özellikle kız arkadaşlarınız ve arkadaşlarınızın sevgilileri, kendi arkadaşlarını sizinle tanıştırıp size meze yapmak istemez. İlerde sevgiliniz olur arkadaş grubunuza sokarsanız, arkadaşlarınız kıza onun diğerleri gibi gelip geçici olduğunu hissettirirler ve bu da ilişkinizi zedeler.
İdealinde çevreniz sizin iki sevgili arasındaki uzun dönemde yalnız olduğunuzu düşünmeli. Dışarıda herkesin önünde öpüşmeme gibi alışkanlıklarınız olursa insanlar flört ettiğiniz kızları bilmezler.
Yeni nesil erkeklerin kadın gibi flört konuştuklarını, abazanlıktan birbirlerine hava atmak için selam veren kızı flört diye gösterme eğiliminde olduklarını biliyorum. Bu kadar embesil olmayın.
Soru #3: Çekici bir adamsan kadınlar her şeye tolerans gösterirler mi?
Çekici bir adamsan kadınlar her şeye tolerans gösterirler diyorlar. Doğru mu?
Çekici bir insansan her cinsiyetten daha fazla tolerans görürsün. Bu gerçeği alıp da ne yaparsan yap tolerans görürsün noktasına getirmek genelde itici erkeklere satılan bir fantezi ya da öfke yemi.
Çekici bir adamsanız mesajlaşmada ya da buluşmada daha fazla hata yapmanıza tolerans gösterilir. Borderline davranış gösteren çekici kız erkeklerden daha fazla tolerans görür, vs. Ama örneğin çekici adam harem yapar kadının gıkı çıkmaz sanıyorsanız fena halde yanılıyorsunuz. Kadına ne yaparsanız tolerans gösterir kafasıyla, ne yaparsanız kendi özdeğer – özgüven probleminden ağzını açamayan bir ezik kadın bulursunuz. Ama ezik erkeklerin aksine ezik kadın güzelse arkanızdan iş çevirebilir ve çevirecektir.
Ben asosyal medyada çekici erkeklerin kadınlardan daha çok tolerans görmesine sinirlenen adamları anlamıyorum. Buna sinirlenenlerin çoğu çekici kadına çok daha fazla tolerans göstermeye meyilli adamlar.
Toksik kadınların çoğunun çekici olmasının nedeni de bu. Çekici olmayan ama toksik kadın yaptığı saçmalıklara sert tepki gördüğü için dürtü kontrolüne, sorumluluk almaya ve kontrole zorlanıyor. Bir nevi toplumsal terapi görüyor. Çekici toksik kadın ise amsalak erkekler sağolsun daha da toksikleşiyor.
Soru #4: Kız mesajlaşma az diye sorun çıkarıp durmaya başladı. Bence de çok. Mesajlaşmayı nasıl azaltırım?
Bundan 3 ay önce daygame sonucu bir kızla tanıştım. Ben 24 yaşındayım, kız 21 yaşında.
Hemen sonrasında memlekete döndüğü için ancak 2 hafta sonra falan buluşabildik. Her şey iyi gitti ben yaklasik 3 hafta sonra falan bir gun arayla iki defa birlikte oldum bu kızla. Sonra hem o hem de ben memlekete döndük ve maalesef yaklaşık 1 aydır sadece mesajlaşabiliyoruz.
Ben bu mesajlaşmaları olabildiğince az tutmak istiyorum ancak kız asla azaltmak istemiyor ve sorun çıkarıyor gibi.
Bu devirde mesajlaşmaları olabildiğince az tutmaya çalışmak, genellikle kızla işinizin bitmesine sebep oluyor. Saatlerce mesajlaşmanız gerekmiyor ama günde ara ara ve toplasan 30-40 dakikalık mesajlaşmanız gerekiyor.
Normalde benden hemen sonra İstanbul’a dönecekti ama dönmedi. İstanbul’da rahat hissetmediğini söylemişti zaten. Ama ben bunu ilgi yetersizliği olarak görüyorum doğru mu? Sonuçta istese 3-4 günlüğüne gelip sonra tekrar memleketine dönebilir.
Muhtemelen senin az mesajlaşman yüzünden o senin için oraya gitmeye değmeyeceğini düşünüyor. Haklı olabilir.
Son 1 haftadır da sürekli tartışma cikarmaya basladi ve ben kendimi açıklarken bulmaya başladım, bu durumun da anormal oldugunu fark ettim siteden çeneni kapa yazisini gördüm ve kafama dank etti.
O yazı daha çok çiftler için siz çok yenisiniz ve bu kadar erkenden bu kadar uyumsuzluk genelde telafi edilemez. Bu kızla işiniz muhtemelen bitecek.
Tartismalar şöyle oldu:
Seni özledim demek yerine seni ozledim gibi demek, yani kesin konuşmamam.
Seni özledim demek zorunda demezsin ama seni özledim gibi de kızla dalga geçiyor gibi olmuş.
Ona ilgisiz davranmam aramamam( bu konuda hakli olabilir bu yüzden açıkladım ve dikkat edeceğimi söyledim)
Bu noktaya gelmeden dikkat etsen daha iyi olurdu. Bu noktadan toparlamazsa şaşırma.
Whatsappta mesajlasirken ayni anda baskasiyla konusup(15-20 dk) sadece ona odaklanmamam. (Arkadaslarimla mesajlasmamin normal bi durum oldugunu ve abarttigini söyledim.)
Normal bir durum, kızın yaptığı karın ağrısı. Gerçekten karın ağrısı olduğundan mı yapıyor yoksa zaten ilgisiz olduğun için gereksiz sinir patlamasımı bilemem ama bu konuda açıklama yapmak ya da bir daha olursa kendini tutmak zorunda değilsin.
Dün de en son bana 4 5 saatte bir cevap verdi ben de umursamadım bilerek dikkat cekmek icin yaptigini bildigim icin ve uyudum sonra da triplenmiş “niye sen beni umursamiyosun niye benim yaptigim gibi arayip sormuyosun gec yazdığımda vs “diye.
Bu aşamada bu kızı salsan çok daha iyi. Senin hatan ama bu tepkilerden sonra bunu düzeltmeye harcadığın zaman ve emek muhtemelen boşa gidecek.
Ben kıskanç bi insan değilim anlayisliyim(tabii ki herşeyin bi siniri var), bundan şikayetçi ve beni çok anlayışlı buluyor. Ki ben neden kıskanayım ki biz sevgili falan değiliz.
Senin hatan var ama kız da ergen karın ağrısı. Bence yol yakınken bu kızı bırak.
Sorularim:
Bu tartışma konusunda mantikli aciklama yapip sonrasında soyleyeceklerim bu kadar deyip çekilmek mi gerek? Şu çeneni kapa olayini cok kavrayamadim da.
Bu kızla ilişkiniz yok, olay çok bozulmuş. Bu aşamada bu işi bitirmek gerek. Çeneni kapa olayı çiftler için geçerli.
Kızın biraz gereğinden fazla ilgi istediğini ve karin agrisi olduğunu düşünmeye başladım doğru mu?
Doğru.
Rahatsız olduğu şeyleri söylediğinde “ben bunları söylemeden senin anlaman gerek, boyle ben söyleyince ne anlami kalıyor” diyor ve bunun ben saglikli bir bakis acisi olduğunu düşünmüyorum sen ne dusunuyorsun abi?
Her şeyin sana söylenmesi gerekiyorsa sende sorun vardır yani sen kendi bakış açını bir kontrol et. Ama bu bağlamda kız karın ağrısı, sen fazla ilgisizsin. Aşırı uyumsuzsunuz.
Bu mesajlaşmayı azaltmak istiyorum normalde bu kadar mesajlasmazdim bile ama uzak mesafeye döndüğü için bu şekilde oldu. Nasil bu mesajlaşmaları azaltabilirim?
Bu aşamada bu işi bitirerek mesajlaşmayı sıfıra indirebilirsin. Başka da çaren olmayan bir noktaya gelmişsin zaten.
Soru #5: Bir erkeğin ciddi ilişki istemesi neden kötü?
Ya ben çok hızlı gittim ya da kız ağırdan alıyordu bilmiyorum sonuç olarak bitti.
Bir erkek olarak ciddi ilişki isteyen biri olmak gerçekten kötü bir şey mi?Bilmiyorum belki yanlış düşünüyorumdur ama ben 27 yaşındayım ve artık düzgün biriyle düzgün ciddi bir ilişki yaşayıp ailemi yuvamı kurmak istiyorum. Gideyim yeni tanıştığım biriyle 1 aya sözlenip 6 ay sonra evleneyim gibi bir düşüncem de yok tabi. Ama son olayımdaki gibi flörtümsü/sevgilimsi bir ilişkiyle zamanımı ve enerjimi boşa harcamak istemiyorum.
İlişki konusunda kadından hızlı olmayın, kadından daha fazla ilişki öncelikli olmayın tavsiyesi ile senin dediğin şeyin alakası yok. Efendi erkek kafası bu ayrımı yapamıyor maalesef.
Bir erkeğin ciddi ilişki istemesinde sorun yok. Sorun, bir erkeğin spesifik bir kadınla aralarındaki ilişkiyi kadından daha hızlı bir şekilde sağlamlaştırmaya çalışması ile başlıyor. Feminen enerji daha çok bağlanma, yakınlaşma üzerine kurulu ve bu enerji kadından gelir. Erkek olarak senden geldi mi itici duruyor.
Ayrıca spesifik bir kadını hemen ciddi ilişkiye kafesleme isteği, genellikle ciddi ilişki isteğinden değil, bu işi hemen kafeslemezsem kız kaçabilir kaygısından oluyor.
Şöyle söyleyeyim. Bir kadının görüştüğü erkek ile seks yapmak istemesinde bir sorun yok ama erkekten daha hızlı bir şekilde ve hemen sekse gelmesi, birçok erkekte nasıl bir his uyandırır sence? Kadının seksin kapı bekçisi olması beklenir, erkeğin ise ilişkinin. Bu kapının karşı taraf daha istemeden açılması, genellikle bir muhtaçlıktandır ve karşı taraf bunu hisseder.
Kadının, senin kalıcı olacağını gördükten sonra seks kapısını açması beklenir. Erkeğin ise kadının güvenilir olduğunu biraz da olsa gördükten sonra ilişki kapısını açması beklenir.
Benim ilişkimdeki kızın da bazı ilişki materyali özellikleri eksikti mesela. Erkeklerle fazla haşır neşir olmak gibi. Bu gibi şeyleri gördüğüm an bu kızla iletişimi kesmem mi gerekiyordu?
Ve sen bu kadınla, hemen ciddi ilişki istiyorsun! Kesmen gerekirdi ya da en azından kızdan daha az istekli olman gerekirdi.
Ben ve benim gibi düşünen insanların düşünce yapısı komple yanlış mı yoksa yukarıdaki örnekteki ve benim olayımdaki gibi kadınları bu kalıba sokmaya çalıştığımız için mi böyle sorunlar yaşıyoruz?
Sen ve senin gibi rasyonalize eden insanların derdi ciddi ilişki istemeleri değil. Ciddi ilişki istemen kendi başına avantajdır, dezavantaj bile değil. Sizin probleminiz kaygıdan, muhtaçlıktan hemen birini kapamak istemenizden, bunu da karşı tarafı tanımadan yapmak istemenizden.
Tekrar ediyorum, ilişki konusunda kadından hızlı davranan erkek, seks konusunda erkekten hızlı davranan kadın gibidir. Karşı cinste şüphe uyandırır.
Benim gibi düşünen ve daha fazla ilişki materyaline sahip kadınlarla bu sorunu yaşamaz mıyım yoksa benim düşünce yapım yüzünden o insanlarla bile sonuç aynı mı olur?
Kaygısından ve korkusundan ilişkinin kadını olup, kadından hızlı bir şekilde feminen enerjiye sarılan erkek, ilişki materyali kızı da iter.
Başarıyorsun ama yetmiyor. Hata yapıyorsun, kendine kızıyorsun. Sürekli geride kaldığını ve kaybettiğin zamanı telafi etmen gerektiğini düşünüyorsun. Peki ya sorun başarısız olman değil, zihninin yaşadıklarına yüklediği anlamlarsa?
Bu yayında başarısızlık korkusu, mükemmeliyetçilik, sabırsızlık ve sürekli kendini kanıtlama ihtiyacının arkasındaki ortak psikolojik mekanizmayı konuşuyoruz.
Kadınlara yürümeden duramıyorum. Bundan nasıl kurtulacağım?
Mesajlarıma ve buluşma tekliflerime geç dönen kızı ilişkiye nasıl çekerim?
Kıza maddi hem manevi destek oluyorum ama sonuç yok. Bu durumdan nasıl çıkacağım?
Buluşma uygulamasından tanıştığım kız buluşma teklifime neden çok erken dedi?
İlk buluşma çok iyiydi, ikinci buluşmayı neden reddetti?
Benim iradem yok. Yapmam gerekenleri biliyorum ama yapmıyorum. İş aramam lazım, ders çalışmam lazım, spora gitmem lazım. Hayatımda bir şeylerin değişmesi lazım. Fakat elim sürekli telefona gidiyor. Bilgisayarı kapatamıyorum. Bir video daha, bir bölüm daha, bir maç daha derken gün bitiyor. Telefon bağımlılığı, sosyal medya bağımlılığı ve sürekli ekran kaydırma alışkanlığı motivasyonunu nasıl etkiliyor? Neden hiçbir şeyden keyif alamıyor, odaklanamıyor ve yapman gerekenleri erteliyorsun?
Sürekli kendinizi geliştiriyor ama bir türlü yeterli hissedemiyor musunuz? Daha fazla başarı, para ve verimlilik arayışı bazen asıl sorunlarınızdan kaçmanın bir yoluna dönüşebilir.
Bu yayında Dr. K’nın değerlendirmelerinden yola çıkarak kendini geliştirme takıntısını, başarıyla değerini kanıtlama ihtiyacını ve hayatı kaçırma korkusunu konuşuyoruz. Hayatınızı geliştirmeye çalışırken yaşamayı erteliyor olabilir misiniz?
“Mahmut Abi merhaba. 1 aydır bir kızla sevgiliyiz. Kızın eski sevgilisi kızı rahatsız ediyor. Sürekli ulaşmaya çalışıyor.
Bu durumda ne yapmam lazım? Kız iyi bir kız ama bu durum beni çok rahatsız ediyor.”
Daha 2-3 gün önce bir arkadaş buna benzer bir soru sormuştu. Sevgilinin eski sevgilisi konusunda benim tavsiyem şu:
“Sevgilinizin eski sevgilisi hala bir şekilde hayatındaysa, bu sevgilinizin suçu olmasa bile, ilişkiyi bitirin, daha doğrusu ilişkiye hiç başlamayın.”
2-3 gün önce soran arkadaşın durumunda tehdit vardı ve kızın da kalmaya değecek bir kız olmadığını yazmıştı. Ben tehdit olmasa da, kız değecek biri olsa da ilişkiye başlamayın, başladıysanız bitirin diyorum.
Sevgilinizin eski sevgilisinin hayatında olması demek ne demek? Bir bilemedin iki kere ulaştı ve sonra vazgeçti gibi bir şeyden bahsetmiyorum. Aslında o bile gereksiz. Ama daha düzenli bir geri dön iletişimi (direkt geri dön demese bile) gibi bir şeyden bahsediyorum.
Kızın eski sevgilisinin aynı iş yerinde, mahallede ya da arkadaş grubunda olması, samimiyetleri yoksa istisna. Kızın “biz moderniz, Aykut artık benim arkadaşım” genişliği istisna değil.
Eğer 5-6 ay içinde kız her yöne gidebilir ihtimalini kaldıramiyorsaniz, kendinize en az 4-6 aydır yalnız olan bir kız bulun.
Bu sitede rebound ilişki ile ilgili yazımız var. Ayrıca bazı erkeklerin korkulu rüyası alfa dul yazımız da var. O yazıda, eski sevgilisi hayatında olmasa da kafasında olan kadınların bazı ortak davranış kalıplarından bahsediyoruz.
Twitter’da “erkekler asla evlenmeyin” diye tavsiye veren erkekleri sıklıkla görüyorum. Çoğu, aşağıdaki genç gibi evlilik eve tam zamanlı gündelikçi ve düzenli seks içinmiş gibi konuşuyor.
MGTOW akımını 2000’lerin başından beridir biliyorum. Bu işin öncüleri genellikle 40’lı yaşlarında olan ve boşanmış – çocuklu erkeklerdi. O zaman bu adamlarla ilgili yapılan temel eleştiri şuydu:
“Siz evlenip çocuk yapmışsınız, size bunu söylemek kolay. Kendi hayat başarısızlıklarınıza bakarak, bunları yapmamış adamları bunlardan mahrum bırakacak fikirler yayıyorsunuz.”
Ben o zamanlar bekardım ve o zaman bile bu eleştiriye katılıyordum. Ama o abiler doğru da konuşsalar, yanlış da konuşsalar, en azından ne hakkında konuştuklarını az çok biliyorlardı. Şimdi ise bu mesajı ne hakkında konuştuklarını pek bilmeyen, konuştukları şeyi hiç deneyimlememiş 20’lik hatta 30’luk gençler yayıyorlar.
Arkadaşlar, evlilik çocuk yetiştirmek için yuva kurmaktır. Evlenmek zorunda değilsiniz ama evlenmediginiz zaman hayatınızdan tamamen çıkan asıl şey çocuk, evin temizliği, çay kahve değil. Seks de değil. Bunların hepsini parayla kiralarsınız zaten.
Bu arada evlilik öncelikle çocuk yapmak içindir dediğimde de bunu yanlış anlayan çok insan çıkıyor. Evlilik çocuk yapmak ve yetiştirmek için eve tam zamanlı kadın almak da değil. Eş bağı, yoldaş olacak bir eş de önemli. Ama ben evlilik çocuk için derken imzadan bahsediyorum. Çocuk yoksa o bağ, devletin resmi evlilik kurumu olmadan da sağlanır, evlenmeye gerek yok.
Aslına bakarsanız 40’ından sonra hayatınıza yoldaş arasanız onu da bulursunuz. Ama çocuk zor. Asıl soru şu:
“40’ından sonra 40 sene çocuksuz, son 20 senesi torunsuz hayat nasıl olacak?”
Bu soruya kendiniz cevap verin bana yazmanıza ya da tercihinizi savunmanıza gerek yok. Bu soruyu iyi sorup cevaplarsanız sizin kendi tercihiniz.
Sadece şunu söyleyeyim. Bu soruya ‘bak şu şu büyük adam çocuksuz” cevabı verip kendinizi kandırmayın. Siz %99 ihtimalle ne o büyük adamsınız ne de olacaksınız.
%90 ihtimalle de gerçekten çocuk istemeyen azınlıktan da değilsiniz. Benc bu oran daha az ama %10 oranını bu konuda kitabı olan bir araştırmacıdan duymuştum, şimdi o yayını bulamadım. İnsanların %10 kadarı gerçekten çocuk istemez ve çocuk yapmasalar pişman da olmazlar diyordu.
Bu arada bu konuda boşanma oranlarını bahane eden çok insan var. Boşanma oranları artıyor. Daha da kötüsü, b tipi kişilik bozukluğu olan kadın oranı da artıyor (berbat evlilikleri ve boşanmaları körükleyen itici güç bu tip kadınlar).
Ama oranlar biraz bağlamdan çıkarılarak kullanılıyor. Örneğin %50 boşanma oranı ABD’den alınma, çok daha düşük olmasa da muhtemelen Türkiye’de daha düşüktür. İkincisi bu rakamın ne olduğu da belli değil. İnternette gördüğüm çoğu rakam, boşanma hızı yani X senesinde evlenen çift sayısına oranla boşanan çift oranı. Türkiye’yi bilmem ama ABD’de bu oranı daha çok 50 yaş sonrası çocuklar büyüdükten sonraki boşanmalar körüklüyor, çoğunuzun korktuğu genç boşanmalar değil.
Ayrıca bu boşanmaların önemli bir kısmı biz erkeklerin aldatması nedeniyle oluyor. Bakın çoğu demedim, matematik bilmiyorsanız gelip yorumlara “ama kadınlar daha suçlu” falan yazmayın.
Kadınlar aldatmıyor demiyorum ama karınızı aldatmazsanız, (kumar oynamazsanız, bir baltaya sap olursanız, vs) kendi kontrol edebileceğiniz bir faktörü iyileştirerek boşanma riskinden bir %10-15 düşürürsünüz mesela.
Fakat konu o değil. Asıl konu, evlilikte huzurun ve evlilik ömrünün eş seçimine, sizin kendi kişiliğinize yani kontrol edebileceğiniz faktörlere önemli ölçüde bağlı olması. Düzgün bir insan olursanız ve doğru bir insan seçerseniz, evlilikte huzur ve evlilik ömrü garanti değil ama kötü bir evlilik ve boşanma ihtimaliniz öyle %30-50 de değil.
Bu konuda birkaç yazım ve yayınım var, onlara da bakmanızı tavsiye ederim.
Bu arada aklıma geldi. Geçenlerde bir komedyenin skecini izledim. Adam “boşanma oranlarının %50 olduğunu okudum. Bu korkunç bir rakam. Düşünsenize, evliliklerin %50’si hiç bitmiyor, hep aynı insan aynı insan” 😀
Bugün bunu konuşacağız. Ama doğrudan, “Şunu yapın, bunu yapın, kadınlar sizi arzulasın,” diye başlamayacağız. Önce arzuyu neyin söndürdüğüne bakacağız. Çünkü bir şeyi neyin oluşturduğunu anlamanın yollarından biri, onu hangi davranışların ortadan kaldırdığını görmektir.
Bazı erkekler, ilişkide kendilerini daha çok sevdirmenin yolunun daha fazla ulaşılabilir olmak, daha fazla uyum sağlamak, karşı tarafı hiçbir zaman üzmemek olduğunu düşünüyorlar. Sonra bir bakıyorlar, bütün bunları yaptıkları hâlde ilişkideki çekim azalmış. Üstelik sadece kadının kendilerine duyduğu arzu azalmamış; kendilerine duydukları saygı da azalmış.
Burada anlatacaklarımın her şeyi kapsadığı iddiasında değilim. Ama önce şu davranışlara bir bakalım. Bunların hangileri sizde var? Hangilerini geçmişte yaptınız? Hangilerini hâlâ yapıyorsunuz?
Birinci mesele: Sınırsız ulaşılabilirlik.
Bazı erkeklerin ilişki dışında doğru düzgün bir sosyal çevresi yok. Sağlam arkadaşlıkları yok. Kendi uğraşları yok. Böyle olunca da şöyle düşünüyorlar: “Ben bu kadına kendime ve zamanıma sınırsız erişim verirsem, beni daha çok ister.”
Yani kadın ne zaman isterse oradasınız. Ne zaman görüşmek isterse müsaitsiniz. Sizin programınızın bir önemi yok. Zaten çoğu zaman bağımsız bir programınız da yok.
Bu, başlangıçta güzel gelebilir. Bir süre hoşunuza da gidebilir. Ama zaman içinde aşırı rahatlık, rehavet, sıradanlaşma devreye girer. Siz ondan sıkılabilirsiniz, o sizden sıkılabilir. Fakat burada arzuyu azaltan asıl şey, sürekli beraber olmanızdan daha derin bir mesele.
Sizin sınırsız ulaşılabilir olmanız, ilişki dışında bir hayatınız olduğu algısını ortadan kaldırıyor.
Bu adamın bir amacı var mı? Peşinden gittiği bir şey var mı? İlgilendiği konular, tutkuları, arkadaşları, hobileri var mı? Yoksa bütün dünyası benim etrafımda mı dönüyor?
Bir erkeğin hayatında kadından başka şeylerin de bulunması çekimin bir parçasıdır. İlişkinin dışında kendisini besleyen, tatmin eden, anlam bulduğu alanların bulunması.
Kadınların romantik hikâyelerinde arzulanan erkek tiplerine bakarsanız, sık sık aynı temayı görürsünüz: Biraz ehlileştirmeye çalıştığı, bütünüyle avucunun içine alamadığı bir erkek. Biraz vahşi, biraz kendi bildiği gibi olan bir taraf.
Hani şu klişe vardır ya: Kadın, kendisine iyi davranan kötü çocuğu ister. Erkek de herkesin yanında uslu olan ama onunla baş başayken başka bir tarafını gösteren kadını ister. Bunu bütün kadınlara ve erkeklere uygulanacak bir kanun diye almayın; burada anlatılmak istenen, çekimin içindeki o farklılık ve gerilim.
Siz sürekli hazırda bekliyorsanız, kendi hayatını yaşayan bir erkek olduğunuz hissi kaybolur. Hayatınızın başka alanlarında da doyum bulduğunuz görülmez. Sanki bütün ihtiyaçlarınızı tek bir ilişkiden karşılamaya çalışıyorsunuzdur.
Dolayısıyla kendi kendinize bakın: Benim bu ilişkinin dışında bir hayatım var mı? Yoksa bütün zamanımı, bütün ilgimi, bütün varlığımı kadının kullanımına mı açtım?
İkinci mesele: İç dünyanızın tamamen onun nasıl hissettiğine bağlı olması.
Kadın üzüldüğünde siz dağılıyorsunuz. Hayal kırıklığı yaşadığında siz çöküyorsunuz. Öfkelendiğinde korkuyorsunuz. Onun duyguları karşısında kendi duruşunuzu kaybediyorsunuz.
Bu, ilişkide ciddi bir güç dengesizliği oluşturabilir. Aynı zamanda çekimi de azaltabilir.
Erkek kadının duygularından korktuğunda, kadın sadece öfkelenmiyor ya da ona içerlemiyor. Bazen kendisi de güvensiz hissediyor. Çünkü kendi duygularıyla erkeği yönetebildiğini, onun duruşunu kolayca bozabildiğini görüyor.
Kadın bir şeye kızıyor, siz hemen çözülüyorsunuz. Hemen özür. Hemen geri adım. “Tamam, haklısın, arkadaşlarla dışarı çıkmıyorum.” Daha ortada sakin sakin konuşulmuş bir mesele bile yok. Siz, onun duygusunu gördüğünüz anda kendi kararınızı çöpe atıyorsunuz.
Bu sürekli yaşandığında, karşı tarafta şöyle bir his oluşabilir: “Benim duygularımı bile taşıyamıyor. Benim üzülmemle, öfkelenmemle baş edemiyor.” Kadın kendisini size fazla geliyormuş gibi hissedebilir. Bu da içerlemeye, hayal kırıklığına, uzaklaşmaya dönüşebilir.
Şimdi burayı yanlış anlamayın. “Kadını dinlemeyin, nasıl hissettiğini umursamayın,” demiyorum. Duygusal zekânız olmasın, empati kurmayın, odun gibi durun demiyorum.
Bir insanın ne hissettiğini anlamaya çalışmakla o insanın duygularından korkmak farklı şeyler.
Burada konuştuğumuz, kadının öfkelenmesinden, üzülmesinden, hayal kırıklığı yaşamasından o kadar korkmanız ki bütün davranışlarınızı onu hiçbir zaman rahatsız etmeyecek şekilde düzenlemeniz.
İşte insanları memnun etmeye çalışan erkeklerin, şu meşhur iyi çocukların yaptığı şey bu. Sürekli kendilerini değiştiriyorlar. Sürekli şu soruyu soruyorlar: “Senin olmamı istediğin erkek nasıl olabilirim?”
Oysa sormanız gereken soru şu: “Ben nasıl bir erkek olmak istiyorum? Benim saygı duyacağım erkek kim? Ben o erkek olayım; sonra bakalım sen o erkeği seviyor musun?”
Bunlar çok farklı iki yaşam biçimi.
Birinde sürekli karşı tarafın yüzüne bakıp şekil değiştiriyorsunuz. Bir bukalemun gibi. O ne istiyorsa ona dönüşmeye çalışıyorsunuz.
Çünkü sevildiğinizi düşündüğünüz koşul şu oluyor: Onun ihtiyaç duyduğu şekilde davrandığım sürece seviliyorum. Onun istediği kişi olduğum sürece sorun yok.
Peki siz neredesiniz? Sizin karakteriniz, sizin istekleriniz, sizin duruşunuz nerede?
Üçüncü mesele: Sürekli dikkatinizin dağınık olması.
Birliktesiniz ama aslında orada değilsiniz. Oyun oynuyorsunuz. Bir yere çıkmışsınız, sürekli telefonunuza bakıyorsunuz. Kadın sizinle konuşuyor, siz başka şeylerle meşgulsünüz.
Hatta ortada telefon da olmayabilir. Bilgisayar da olmayabilir. Ama kafanızda bin tane başka konu var. Kadın karşınızda bir şey anlatıyor, siz zihninizde Roma İmparatorluğu’nun çöküşünü inceliyorsunuz. Napolyon’un savaşlarını düşünüyorsunuz. Bedenen oradasınız, zihnen başka bir kıtadasınız.
Sizin dikkatinizin, varlığınızın bir kısmı sürekli başka yere çekiliyor.
Oysa ilişkide verebileceğiniz güçlü şeylerden biri, gerçekten orada bulunmanızdır. Karşınızdaki insanı duymanız. Ne düşündüğüne, ne yaşadığına, ne istediğine, nasıl hissettiğine dikkat etmeniz.
Kadın sizinle beraberken sizin de onunla olmanızı ister. Sadece aynı koltukta oturmanızı değil; dikkatinizin de orada olmasını.
Siz sürekli başka şeyler düşünüyorsanız, o eksikliği hisseder. Sizin bir parçanızın orada olmadığını hisseder. Bu durum ilişkide farklı şekillerde ortaya çıkabilir ama altında aynı şey vardır: Berabersiniz, fakat tam olarak beraber değilsiniz.
Az önce ilişki dışında hayatınız olsun dedik. Burada da beraber geçirdiğiniz zamanın içinde gerçekten bulunmanızdan bahsediyoruz. İkisi de gerekli.
Dördüncü mesele: Biriktirdiğiniz içerlemenin davranışlarınıza sızması.
İlişkide birtakım şeylere kızmışsınız. İçerlemişsiniz. Hayal kırıklığı birikmiş. Ama bunu açıkça konuşmak yerine davranışlarınızın arasından sızdırıyorsunuz.
Mesela cinsel isteklerinizin sıklığı farklı. Siz daha fazla yakınlık istiyorsunuz, o sizin kadar istemiyor. Buna içerliyorsunuz.
Ya da bir sürü şeye evet dediniz. İçlerinden bazılarına aslında hayır demeniz gerekiyordu. İstemediğiniz hâlde kabul ettiniz. Sonra da kendi söylediğiniz evetlerin öfkesini kadından çıkarmaya başladınız.
Bakın, siz evet dediniz. Fakat içinizde sanki size zorla yaptırılmış gibi bir hesap tutuyorsunuz.
Bu içerleme sonra nasıl dışarı çıkıyor? Pasif agresif davranışlarla. İğnelemelerle. Suratsızlıkla. Sürekli şikâyet etmekle. Eleştirmekle. Karşı tarafın her davranışında kusur bulmakla.
Hatta bazı erkekler, şikâyet ederek ya da eleştirerek daha fazla cinsel yakınlık elde etmeye çalışıyor. Sizce bu davranışın çekici bir tarafı var mı?
Burada kendinize biraz sert ama işe yarayan bir soru sorun: Siz kadın olsanız, sizinle birlikte olmak ister miydiniz? Sizinle sevişmek ister miydiniz?
Sürekli söylenen, iğneleyen, kızgınlığını dolaylı yollardan çıkaran, her şeyde kusur bulan bir adamla yakınlık kurmak ister miydiniz?
Ya da karşınızdakiyle hiçbir gerçek bağ kurmayan, sürekli kopuk duran bir adamla?
Bu soruyu, “Kadının istediği kılığa gireyim,” diye sormuyorsunuz. Kendinize dürüstçe bakmak için soruyorsunuz. Ben nasıl bir erkeğim? Davranışlarıma ben saygı duyuyor muyum? Olmak istediğim adama uygun mu davranıyorum?
Şimdi bu dört maddeyi düşünün. Hangisinde kendinizi gördünüz? Hangisini sık yapıyorsunuz? Hangi davranış şu an ilişkinizin içinde var?
Bunu kendinizi dövmek için yapmayın. “Ben zaten işe yaramazın tekiyim,” demek için kullanmayın. Kendinizi utandırmak, yargılamak için yeni malzeme toplamıyorsunuz.
Yapacağınız şey, davranışı fark etmek. Sorumluluğunu almak. “Tamam, değiştirmem gereken davranış bu,” diyebilmek.
Arzulanan bir erkek olmanın adımları
Peki, arzulanan bir erkek olmak için asıl çalışma nerede başlıyor?
İlk olarak, kendinizin saygı duyacağı şekilde yaşamaya başlayacaksınız.
İyi bir erkek olduğunuzun, iyi bir sevgili ya da eş olduğunuzun onayını sürekli dışarıdan almaya çalışmayı bırakacaksınız. Kendi kendinize soracaksınız: “Ben bu dünyada nasıl bir erkek olarak yaşamak istiyorum? Nasıl davranmak istiyorum?”
Sonra da buna uygun davrandığınızda kendi emeğinizi kendiniz teslim edeceksiniz.
Bakın, burası önemli. Erkeklerin bir kısmı ilk adımı atıyor ama ikinci adımı atlamış oluyor.
Disiplinli davranıyor. Yapması gerektiğini düşündüğü şeyleri yapıyor. Olmak istediği adam gibi davranmaya çalışıyor. Fakat içeride hâlâ bir beklenti var: “Hadi, biri bunu görsün. Hadi, kadın bunu fark etsin. Hadi, bana doğru yaptığımı söylesin.”
Yani davranışınız değişmiş ama onay ihtiyacınızın adresi değişmemiş.
Yine dışarıya bakıyorsunuz. “Gördün mü, ben bugün ne kadar iyi davrandım? Ne kadar doğru yaptım?” Kadının bunu söylemesini bekliyorsunuz.
Oysa kendinize saygı geliştirecekseniz, yaptığınız şeyi sizin de görmeniz gerekiyor.
Zor bir konuşmayı ertelemeden yaptınız mı? Söz verdiğiniz gibi spora gittiniz mi? Düzgün beslendiniz mi? Paranızı yönetirken, birikim yaparken sorumlu davrandınız mı? Olabileceğinizi bildiğiniz ve olmak istediğiniz erkek gibi hareket ettiniz mi?
O zaman bunu kendinize söyleyin: “Bugün yapacağım dediğim şeyi yaptım. Bunun için kendime saygı duyuyorum.”
Bu kadar basit bir şeyden bahsediyorum. Kendinizi dünyanın en müthiş adamı ilan etmekten değil. Somut bir davranışın hakkını teslim etmekten.
“Bugün şu üç işi yaptım. Kendimle gurur duyuyorum.” “Beş gündür düzenli olarak oturup nefes çalışmamı yapıyorum. Kendi verdiğim sözü tutuyorum.”
Kendi emeğinizi siz görmüyorsanız, bir noktada o boşluğu başkasına doldurtmaya çalışacaksınız. Kadının sizi takdir etmesini sağlamak için birtakım dolaylı davranışlara gireceksiniz. Zaten yapmak istediğiniz, doğru bulduğunuz şeyi yapmanın ödülünü ondan almaya çalışacaksınız.
Bu nedenle içinizde bir mekanizma oluşturmanız gerekiyor: Kendi davranışınızı görmek, değerlendirmek ve hak ettiğinde takdir etmek.
Burada size yardımcı olabilecek şeylerden biri, olmak istediğiniz erkeğin net bir resmini çıkarmak.
Nasıl bir erkek olmak istiyorsunuz? Daha disiplinli mi? Daha formda mı? Sağlıklı beslenen biri mi? Kendisine ve başkalarına saygılı biri mi? Sınırlarını ifade edebilen, bir standardı olan, hoşlanmadığı şeyi söyleyebilen biri mi? İhtiyaçlarını ve isteklerini açıkça dile getirebilen biri mi?
Bunu olabildiğince ayrıntılı yazın. “Benim olabileceğimi bildiğim adam bu.”
Sonra o tariften hareket ederek yaşamaya başlayın. Davranışınızı ona göre düzenleyin. Ve bunu yaptığınızda kendinizin farkında olun, kendinize hakkınızı verin.
Yazmanızın sebebi de elinizde bir ölçü olması. “Ben böyle davranmak istiyorum. Ben bu adama dönüşüyorum. Benim potansiyelimdeki adam bu.”
İlk mesele bu: Kendinize saygı duyacağınız şekilde yaşayın ve bunu yaptığınızda takdirin tamamını dışarıdan beklemeyin.
İkinci mesele: Biraz ehlileştirilemez olun.
Hayırınıza sahip çıkın.
İnsanları memnun etmeye alışmış erkekler için burası zor olacak. İyi çocuk için zor olacak. Çünkü sizin alışkanlığınız hayır demekten kaçmak. Hayır dediğinizde birisi rahatsız olacak, birisi üzülecek, birisi sizden hoşlanmayacak diye korkuyorsunuz.
Ama ilişkide zaman zaman şöyle bir süreç yaşanır: Partneriniz, bazen bilerek bazen farkında bile olmadan, sizi kendi kafasındaki erkeğe dönüştürmeye çalışır. Şuranızı düzeltmek ister, buranızı değiştirmek ister. Sizi biraz kendisinin uygun bulduğu biçime sokmaya çalışır.
İlişkinin önemli sınavlarından biri de şudur: Siz kim olduğunuzu saklamadan, varlığınız için özür dilemeden, kendinizden utanmadan orada bulunabilecek misiniz? Kendinizde sevdiğiniz tarafların karşı tarafça ezilmesine izin vermeyecek misiniz?
Evli bir çifti ele alalım. Adamın mizah anlayışı eşininkinden çok daha açık saçık, daha kaba saba. Eşinin yapmayacağı şakaları yapıyor. Eşi de zaman zaman bundan rahatsız olup bu tarafını biraz törpülemeye çalışıyor.
O da bunu sevgiyle, şakayla, oyunbaz bir şekilde hatırlatıyor: “Beni değiştiremezsin. Bu tarafımı tamamen ortadan kaldıramazsın.”
Adamın eşi bu tarafını da sevip kabul etmeye başlıyor. Bazen bir şaka yapıyor, kadın gülümseyerek, “Ah, yine başladın,” der gibi karşılık veriyor. Bu farklılık, aralarında bir yakınlığın parçası oluyor.
Adam sırf eşi hoşlanmıyor diye kendini tamamen başka bir kalıba soksaydı, içinde ona karşı içerleme biriktirecekti.”
Tabii adam bunu sürekli karısını kızdırmak, sinir uçlarına basmak ya da onu kışkırtmak için yapmıyor. Ölçüyü kaçırmıyor. Kendisinde doğal olarak bulunan bir tarafını bütünüyle ortadan kaldırmıyor.
Buradaki örneği alın, kendi hayatınıza bakın. Sizin kendinizde sevdiğiniz ama sırf birisi istemiyor diye kafese koyduğunuz bir tarafınız var mı?
İçinizde biraz dizginlenmeyen, biraz daha içgüdüsel, biraz daha vahşi bir taraf olabilir. Biraz hayvan, biraz canavar bir taraf olabilir. Bunu bir benzetme olarak düşünün: Bütünüyle yontulup etkisiz hâle getirilmemiş, kendisine ait bir gücü olan tarafınız.
Kadınların okuduğu romantik ve erotik kurgu kitaplarına bakın. Bu hikâyelerde erkekler sık sık biraz tehlikeli, biraz keskin, biraz ele avuca sığmaz özelliklere sahipler. Bazen karakter gerçekten fantastik bir canavar bile oluyor. Bazen de sadece karakterinin içinde o kenar, o sertlik bulunuyor.
Siz bütün köşeleri törpülenmiş bir erkek olduğunuzda, mesele sadece kadının size duyduğu arzunun azalması değil. Kendi kapasitenizin de altında yaşamaya başlıyorsunuz. Çünkü kendinize ait bütün keskin tarafları ortadan kaldırmışsınız.
Hatta sürekli meditasyon yapan bir keşişin bile taviz vermediği bir tarafı olabilir. Adam diyor ki: “Ben bu sabah oturup meditasyonumu yapacağım.” Siz ne söylerseniz söyleyin, onu yapacak. Çünkü bu onun disiplini, onun yönü, onun bağlı olduğu şey.
Yani buradaki keskinlik illa kavga çıkarmakla ilgili değil. Kendi duruşunuzun bulunmasıyla ilgili.
Sizin de ilişkinin içinde var olmaya devam eden, tamamen ehlileştirilmemiş bir tarafınız olsun. İlişkiye girince kendinizi bütünüyle kafese koymayın.
Çünkü bunu yaptığınızda sevgi devam edebilir. Ama aradaki o çekim, o cinsel gerilim, o farklılıktan doğan enerji azalabilir.
Üçüncü mesele: Sonuç beklentisine bağlanmamış arzu.
Beklentisiz arzu, yani arzunuzun mutlaka bir sonuç vermesini beklememek.
Ne demek bu? Partnerinizi arzuluyorsunuz. Bedeninizde cinsel bir enerji hissediyorsunuz. Onu çekici buluyorsunuz. Bu arzuyu ona gösteriyorsunuz ama bunun mutlaka seksle sonuçlanması gerekmiyor.
Erkeklerin birçoğunda cinsel istek kendiliğinden ve hızlı biçimde ortaya çıkabiliyor. Kadını duştan çıkarken görüyorsunuz, bir anda arzunuz uyanıyor. Bir kıyafet giymiş oluyor, bir anda etkileniyorsunuz. O yazlık elbiseyi giyiyor, sizin kafada ampul yanıyor.
Sonra ne oluyor? Arzu uyanıyor, harekete geçiyorsunuz ve bir sonuç istiyorsunuz.
Şimdi bu ilişkinin içinde sürekli böyle yaşanırsa, kadın sizin arzunuzu her hissettiğinde arkasında bir beklenti olduğunu da hissetmeye başlayabilir.
“Beni istiyor; demek ki şimdi seks bekliyor.” “Bana böyle yaklaşıyorsa bunun devamında bir şey istiyor.” “Bu temasın mutlaka bir yere varması gerekiyor.”
Zaman içinde sizin arzunuzun yanında bir yük de hissetmeye başlayabilir. Çünkü her yakınlaşma sanki yerine getirilmesi gereken bir beklentiye dönüşüşüyor.
Böyle olunca seks, kişinin özgürce seçtiği ve kendiliğinden gelişen bir şey olmaktan çıkıp bir görev gibi hissedilebilir. Bu da arzuyu azaltabilir.
İlişkinizde kendiliğinden yakınlaşmanın azaldığını hissediyorsanız, bu noktaya bakabilirsiniz. “Her şeyin suçlusu sizsiniz,” demiyorum. Sizin değiştirebileceğiniz bir yaklaşım anlatıyorum.
Peki nasıl yapacaksınız?
Partnerinizi görüyorsunuz, hoşunuza gidiyor. İçinizden, “Çok güzel görünüyor,” diyorsunuz. Onu istediğinizi hissediyorsunuz. Bunu hemen çözülmesi gereken bir meseleye çevirmeden, o hissin sizde bulunmasına izin veriyorsunuz.
Bakışınızdan görebilir. Yaklaşımınızdan hissedebilir. Karşılıklı olarak istediğiniz bir anda yanınıza çekip öpebilirsiniz. Sarılabilirsiniz. Sizin onu çekici bulduğunuzu, arzuladığınızı hissetsin.
Fakat bu hissin içinde, “Şimdi mutlaka seks yapmamız gerekiyor,” baskısı olmasın.
“Seni istiyorum,” duygusu var. “Bunu şimdi gerçekleştirmek zorundayız,” beklentisi yok.
Elbette bazen o anki güçlü arzu, iki tarafın da istediği tutkulu bir yakınlaşmaya dönüşebilir ve bu çekici bir şey. Fakat demeye çalıştığım, arzuyu her seferinde anında bir sonuca bağlama alışkanlığını, evli / sevgilisi olan bir abazan tavrını gevşetmeniz gerektiği.
Günde bir kez, partnerinize duyduğunuz çekimi fark etmeyi ve o çekimi hiçbir şey olması gerekmeksizin ona hissettirmeyi deneyin. Sonra nasıl karşılık verdiğine bakın.
Kadınların birçoğunda da uyarılma, bir yakınlığa, bir temasa, bir ortama karşılık olarak gelişebiliyor. Yani sizin arzunuzu hissediyor, aranızdaki etkileşime karşılık veriyor.
Bu yaklaşım bazı çiftlerde şöyle bir değişim oluşturuyor: Kadının zihninde yeniden bir merak oluşmaya başlıyor. “Acaba ne zaman yakınlaşacağız? Ne zaman olacak?”
Sürekli aynı takvim, aynı beklenti, aynı otomatik süreç yerine arada yeniden bir alan açılıyor.
“Çarşamba akşamı oldu, yapacak mıyız?” “Yatmadan önce yapmamız gerekmiyor mu?” “Benim canım istedi, şimdi olması lazım.”
Arzunun her defasında böyle bir taleple gelmesi gerekmiyor.
Bazen yakınlaşmaya dönüşür, bazen dönüşmez. Ama arzunuzu gösterebilirsiniz. Zaman içinde karşı taraf sizin arzunuza daha rahat güvenebilir; çünkü o arzunun kendisine otomatik olarak bir mecburiyet yüklemediğini görür.
Yalnız buranın ruhunu kaçırmayın. Adı beklentisiz arzu. İçinizden, “Ben şimdi beklentisizmiş gibi davranayım da sonunda istediğimi alayım,” diye hesap tutarsanız, yine aynı beklentiyi başka bir yoldan taşımış olursunuz.
Dördüncü ve son mesele: Kadının duygularıyla kendi değerinizi birbirinden ayırın.
Onun nasıl hissettiğini, sizin sevgili ya da koca olarak nasıl bir performans gösterdiğinizle ve kim olduğunuzla tek bir şey hâline getirmeyin.
Birçok erkek bunu birbirine dolamış durumda.
“Kadın mutluysa ben iyi bir kocayım.” “Bana kızdıysa ben yanlış bir şey yapmış olmalıyım.” “Üzgünse bunu benim düzeltmem gerekiyor.” “Hayal kırıklığı yaşadıysa benim bir eksiğim var.”
Ve sonra şuraya geliyor: “Bu duyguyu düzeltemezsem, bu mesele çözülmezse, bu benim hakkımda kötü bir şey söylüyor.”
Sizin benlik algınız kadının ruh hâline bağlanmış oluyor.
Burada bir mesafe oluşturmanız gerekiyor. Olanı görebileceğiniz bir alan.
“Şu an üzgün. Tamam. Bu, benim kötü bir sevgili olduğum anlamına gelmiyor.” “Şu an kızgın. Bu, benim kötü bir erkek ya da berbat bir koca olduğumu tek başına göstermiyor.”
Mesela bir şeyi unuttunuz, kadın da hayal kırıklığına uğradı. Tamam, bir şeyi unuttunuz. Unutmanızın sorumluluğunu alabilirsiniz. Ama buradan, “Ben korkunç bir insanım,” sonucuna atlamanız gerekmiyor.
Bu ayrımı yapabildiğinizde hayır demeye de alan açılıyor. İhtiyaçlarınızı söyleyebiliyorsunuz. İsteklerinizi, arzularınızı ifade edebiliyorsunuz. Sırf onun duygusal tepkisinden korktuğunuz için bunları sürekli küçültmüyorsunuz.
Kendi değerinizi, ihtiyaçlarınızı, isteklerinizi, kim olduğunuzu karşı tarafın o anki hissinden ayırıyorsunuz.
O nedenle kendinize ilk soracağınız sorulardan biri şu olsun: Ben nasıl bir erkek olduğuma, ilişkide ne kadar iyi olduğuma, onun nasıl hissettiğine bakarak mı karar veriyorum?
O mutluysa kendimden memnunum. O mutsuzsa kendimden utanıyorum. O gülerse rahatlıyorum. O surat asarsa bütün iç dünyam çöküyor.
Sizde bu varsa, çalışmaya başlayacağınız yer burası olabilir.
“Ben ihtiyacımı söyleyeceğim. Bunu duymak onu biraz rahatsız edebilir ama yine de söyleyeceğim.” “Cumartesi akşamı o iş davetine gitmek istemiyorum. Bu konuda konuşacağım. Biraz hayal kırıklığı yaşayabilir ama benim de öncelik vermem gereken şeyler var.”
Böyle böyle bir alan oluşturuyorsunuz. Hem onun bir duygu yaşamasına hem kendinizin bir birey olarak var olmasına yer açıyorsunuz.
Sonuç
Bugün konuştuklarımız, ilişkide arzuyu güçlendirmeye yardımcı olabilecek temel noktalar. Elbette daha çok şey eklenebilir. Ama şimdilik sizin bunlardan hangisine ihtiyacınız var, ona bakın.
Sizce ilişkinizde arzuyu artıran ne oldu? Bugün anlatılanlardan hangisi size en fazla dokundu? Daha önemlisi, hangisini uygulayacaksınız?
İlişki bitti. Size zarar verdiğini biliyorsunuz. Yaşadığınız yalanları, aşağılanmayı, bir gün yakınlık gösterip ertesi gün sizi yok saymasını hatırlıyorsunuz. Buna rağmen kafanızın içinde aynı konuşmaları tekrar tekrar yapıyorsunuz.
“Acaba hata mı yaptım?”
“Şurada başka türlü davransaydım sonuç değişir miydi?”
“Beni sevdiğini söyleyen insan bunları nasıl yaptı?”
Önce şunu anlamanız lazım: Bir insanı düşünmeden duramamanız, onun hayatınızın aşkı olduğunu göstermez. Ayrılmanın kötü bir olay ya da yanlış karar olduğunu da göstermez.
Size zarar veren bir ilişkiden çıktıktan sonra zihninizin ilişkiye takılı kalması, yasla ve yaşadıklarınızı henüz işleyememiş olmanızla ilgili. İlişkiden çıkmanıza rağmen yaşananların etkisinin henüz bitmemiş olması ile ilgili.
Kafanızdaki tekrar, geri dönmeniz gerektiği anlamına gelmiyor
Aynı olayları, soruları ve konuşmaları zihninizde durmadan döndürmeye ruminasyon deniyor.
Buradaki temel çatışma, eski sevgilinizin söylediği kişiyle size davranışlarıyla gösterdiği kişinin birbirini tutmaması.
Sizi sevdiğini söylüyor ama aşağılıyor. Yakınlık kuruyor, ardından küçümsüyor. Bir gün yanınızdan ayrılmak istemiyor, başka bir gün sizi terk etmekle tehdit ediyor.
Siz de bunları aynı insanın nasıl yaptığını anlamaya çalışıyorsunuz.
Üstelik ilişkinin içindeyken yaşadıklarınızı değerlendirecek alanınız olmayabilir. Sürekli bir sonraki kavgayı engellemeye, karşınızdakini sakinleştirmeye, çıkardığı yangını söndürmeye çalışıyorsanız, kendi duygularınıza ne zaman bakacaksınız?
İlişki bittikten sonra, o sırada işleyemediğiniz üzüntü ve şok önünüze geliyor.
Dolayısıyla zihninizin oraya dönmesini hemen “Onu hâlâ istiyorum” diye yorumlamayın. Yaşadıklarınızı anlamlandırmaya çalışıyor olmanızla, o insana geri dönmek istemeniz aynı şey değil.
Bu süreç genelde dört aşamalı ve bunlar geçilecek aşamalar. İçine yerleşip kimliğiniz hâline getireceğiniz yerler değil.
Birinci aşama: “Keşke biraz daha uğraşsaydım”
“Keşke daha sabırlı olsaydım.”
“Keşke o konuşmayı başka türlü yapsaydım.”
“Keşke onun geçmişte yaşadıklarını daha iyi anlasaydım.”
Burada ilişkinin iki tarafının sorumluluğunu da üstleniyorsunuz. Kendi söylediklerinizi ve yaptıklarınızı değerlendirmekle kalmıyor, onun size yaptıklarından da kendinizi sorumlu tutuyorsunuz.
Ama siz kendi davranışlarınızdan sorumlusunuz. Onun davranışlarından da o sorumlu.
Karşınızdaki insanın size zalimce davranmasını, sizin yeterince anlayışlı olamamış olmanızla açıklamak zorunda değilsiniz.
Bu aşamada zihniniz, ilişkinin bütün sırrını çözecek bir hata arıyor. Sanki o hatayı bulursanız her şey anlam kazanacak. Belki ilişki bile kurtulacak.
Eski sevgiliniz artık yanınızda değil ama onun yerine kendinizi suçlamaya devam ediyorsunuz. Kendi algınızdan şüphe ediyor, ortada sorumluluğunuz olmadığı yerde bile suçu üstleniyorsunuz.
Altındaki düşünce şu:
“Yeterince iyi olsaydım bunlar yaşanmazdı.”
Sevgiyi çocukken koşullu veya öngörülemez yaşadıysanız, başkasının duygularını yönetmeyi kendi göreviniz saymayı öğrenmiş olabilirsiniz. Böyle bir durumda kendinizi suçlamak, karşınızdaki kişinin sağlıklı bir yakınlık kuramadığını kabul etmekten daha güvenli gelebilir.
Peki burada ne yardımcı olur?
Öncelikle mesafe. Bu insanla iletişimi kesmelisiniz. Eğer aranızda küçük çocuk gibi bir bağ yoksa bu insana ulaşmayın ve onun size ulaşmasına izin vermeyin. Ortak küçük çocuklar varsa iletişimi çok sınırlı tutmalısınız ve çocuk hariç hiçbir konuda eski sevgiliniz ya da karınız ile muhatap olmayın.
İkincisi, ilişkinin duygusal karmaşasına kapılmamış insanların dışarıdan bakışını alın. Bu tarafsız bir arkadaşınız olabilir, terapist olabilir ya da ilişkiler konusunda tavsiye veren biri olabilir.
Üçüncü olarak da uzun süreli manipülasyon ile kirlenmiş yorumlarınızı somut olaylardan ayırın. “Ben onu kızdırdım” bir yorum. Ne söylediğiniz, onun ne yaptığı, ardından ne yaşandığı ise incelenebilecek olaylar.
Sürekli kendi ses tonunuzu, zamanlamanızı ve kelime seçiminizi didiklemek yerine davranış örüntüsüne bakın. YouTube’da sonsuza kadar “Narsistler neden böyle yapar?” videosu izlemek, yaşadığınız somut olayları değerlendirmenin yerine geçmiyor.
İkinci aşama: “Bir insan bunu nasıl yapar?”
Bir noktadan sonra yalnızca kendinizi suçlamayı bırakıyorsunuz. Bu defa şaşkınlık öne çıkıyor.
“Beni sevdiğini söyleyen biri bana bunu nasıl yaptı?”
“Başta beni göklere çıkaran insan nasıl bu kadar acımasız oldu?”
“Başka birine nasıl bu kadar çabuk geçti?”
Zihniniz, birlikte olduğunuzu sandığınız insanla gerçekten karşılaştığınız davranışları uzlaştırmaya çalışıyor.
Burada kaybettiğiniz yalnızca ilişki değil. O insan hakkında inandıklarınızı, ilişkinin ne olduğuna dair düşüncenizi de kaybediyorsunuz. Aslına bakarsanız gerçekte hiç var olmamış, aşk bombardımanı manipülasyonu ile yaratılmış bir insan tasavvurunun yasını tutuyorsunuz.
Bu aşamada dönüp bakacağınız yer, verilen sözlerden ya da eski sevgilinizin sözleri değil gördüğünüz davranışlar.
Size ne söylediğini, kendini size nasıl anlattığını tamamen unutun. Onların büyük bir kısmı tamamen manipülasyondu. Önemli olan size nasıl davrandığı.
Bir diğer zor adım da sizi tamamen tatmin edecek bir açıklama bulma beklentisini bırakmak. Karşınızdaki insanı yeterince analiz ederseniz bütün çelişkilerin çözüleceğini sanabilirsiniz. Bu arayış, yüzlerce saat içerik tüketmeye dönüşebilir.
Ama onu çözmeye çalışırken kendi kaybınızla ilgilenmeyi erteliyor olabilirsiniz.
Aslında bütün bunlar, onun bir gün değişeceği beklentisine tutunmanızdan kaynaklanıyor. Empati, sorumluluk ve dürüstlük göstermeyen birinin bunları ileride göstereceği umuduyla kendi hayatınızı beklemeye almayın.
Bir de “Son bir kez konuşalım, içimde kalmasın” meselesi var.
Bu amaçla yeniden temas kurmak beklenen rahatlamayı asla sağlamadığı gibi, iyileşme sürecini yeniden başa sarıyor. Aradığınız açıklamayı, size zarar veren kişiden alamayacaksınız.
Üçüncü aşama: Öfke ve size yapılanı açıkça görmek
Sonra öfke geliyor.
Yalanlara, aşağılanmaya, ihanete kızıyorsunuz. Bir yandan da “Ben bunlara nasıl katlandım?” diye kendinize öfkeleniyorsunuz.
Bu öfke aslında sizin özsaygınızın geri geldiğine ve kişisel sınırlarınızın yeniden kurulduğuna işaret. Size öyle gelmeyebilir ama iyileşmekte olduğunuza işaret. Daha önce normalleştirdiğiniz davranışların kabul edilemez olduğunu görmeye başlamanız önemli bir adım.
Ama öfkeyi hayatınızın kalıcı merkezi hâline getirirseniz iyileşmeniz tamamlanmadan takılı kalırsınız. Sürekli öfkeli olmak, sürekli iyileşiyor olmak demek değil. Size yapılan haksızlığı açıkça görebilmek de tek başına yol aldığınız anlamına gelmiyor.
Yasla yüzleşmekten kaçındığınızda öfke, bitmeyen bir haksızlığa uğramışlık duygusuna dönüşebilir. Sonra bütün kimliğinizi size yapılanların üzerine kurabilirsiniz. Her konuşma oraya bağlanır. Her içerik aynı öfkeyi besler. İlişki bitmiştir ama hayatınızın merkezinde hâlâ o vardır.
İnternette toksik bir ilişki sonrası öfke aşamasında yıllardır takılı kalan ve muhtemelen de bu aşamadan çıkmadan yaşlanıp gidecek insanlara sık rastlıyoruz zira bu insanlar yorum olsun, tavsiye olsun diğer insanlara oranla çok daha yüksek içerik üretimine sahipler.
Burada yapılacak şey öfkeyi inkâr etmek değil. Yıkıcı davranışlara dökmeden hissetmek, uğradığınız haksızlığa adını koymak ve bütün kimliğinizi bunun çevresinde kurmamak.
Fiziksel faaliyetler de duygusal gerilimi boşaltmaya yardımcı olabilir.
İzlediğiniz içeriklere de bakın. Başlangıçta öfkenizi fark etmenizi sağlayan bir içerik, bir süre sonra sizi aynı yerde tutmaya başlayabilir. Her gün sizi yeniden kızdıran videolar izliyorsanız bunun size ne yaptığını sorgulayın.
Ve öfkenin altındaki üzüntüye dönün. Kaybettiğiniz ilişkiye, boşa çıkan beklentilere, yaşadığınız hayal kırıklığına. Videonun vurguladığı geçiş burada.
Dördüncü aşama: Hatırlamak ama içine yeniden düşmemek
İyileşmek, eski sevgilinizi bir daha hiç düşünmemek anlamına gelmiyor.
Düşündüğünüzde bütün gününüzün ve bedeninizin o düşüncenin etkisine girmemesi anlamına geliyor.
Bir olay aklınıza geliyor. “Bunu gerçekten yaşamışım” diyorsunuz. Belki hâlâ şaşırıyorsunuz. Ama ardından hayatınıza devam edebiliyorsunuz.
Zihninizde saatlerce süren bir tartışma başlamıyor. Kendinizi savunma, ona bir şey anlatma veya geçmişi bir kez daha çözme zorunluluğu hissetmiyorsunuz.
Bunun için büyük bir affetme töreni gerekmiyor. Eski sevgilinizin karşısına geçip bütün söyleyeceklerinizi söylediğiniz muhteşem bir final sahnesi de gerekmiyor. Eğer söylemek istediğiniz şeyler varsa bunu bir günlüğe veya terapiste söylemeniz çok daha faydalı.
Bu aşamada geçmişi hatırlayabiliyorsunuz ama sürekli açıklamak, haklı çıkarmak veya yeniden yaşamak zorunda kalmıyorsunuz. Hayatınızı da onu anlamaya ya da kurtarmaya çalışmanın çevresinde kurmayı bırakıyorsunuz.
Kendinize dönebildiğinizde şu soruya yer açılıyor: Bu davranışlar o dönemde bana neden katlanılabilir geliyordu? Bir daha bunları kabul edilebilir görmemek için neyi değiştirmem gerekiyor?
Anlamak yetmiyor, yaşama biçiminizin de değişmesi gerekiyor
Farkındalık tek başına yeterli değil. Duyguların işlenmesi ve davranışların değişmesi eşlik etmezse, öğrendiğiniz kavramlarla yeni düşünce döngüleri kurabilirsiniz. Bu defa aynı ilişkiyi daha fazla psikoloji terimi kullanarak düşünürsünüz.
İyileşmenin göstergesi, eski sevgilinizi ne kadar ayrıntılı açıkladığınız değil; onu ne kadar hayatınızdan çıkardığınız, geçmişin bugünün içine ne kadar az girdiği, sizden sonra gelen kişiyle kendinizi kıyaslamayı bırakmanız, duygusal enerjiniz yeniden size ve kendi hayatınıza çevirmeniz.
Toksik bir ilişkiden çıkamayan birçok insandan “abi her şeyin farkındayım” lafını çok duyuyorum. Alkolik de alkolün hayatını yok ettiğinin farkında ama alkolden kurtulma daha fazla farkındalık ile değil alkolü tamamen hayatından ve sonra da zihninden çıkararak oluyor.
İyileşme, beklediğinizden daha sessiz olabilir. Bir gün fark edersiniz: O ilişki artık hayatınızın merkezinde değil. Bunu ilan etmeniz gerekmez. Kendinizi daha iyi hissediyorsunuzdur ve gününüze devam edersiniz.
Günümüzde görüntülü iletişim ve mesajlaşma çok kolay olduğu için, birçok insan uzak mesafe ilişkisi denilen ve pek de ilişki olmayan bir ilişki türüne giriyor. Pek de ilişki olmayan bir ilişki türü diyorum çünkü bir ilişki yalnızca mesajlaşarak, görüntülü konuşarak ve ayda bir görüşerek bir ilişki olamaz. İlişki aynı zamanda sıklıkla tekrarlanması gereken fiziksel yakınlık, gerçek hayatta beraber yaşanan deneyimler gerektirir. Fiziksel yakınlık derken sadece seksten bahsetmiyorum. El ele yürümekten, sarılıp bir film izlemekten, bir masanın iki ucunda da olsa beraber yemek yemekten bahsediyorum.
Uzak mesafe ilişkisi geçici bir dönemse anlamlı olabilir. Kalıcı yaşam biçimine dönüştüğü anda ilişkiyi yavaş yavaş yemeye başlar.
Peki uzak mesafe ilişkisini, başka her şey iyi olsa bile yemeye başlayan süre nedir?
Bu konuda yıllardır forumlarda dönen ve bazı ilişkiler konusunda içerik üreten şahısların dile getirdiği ve benim de doğru bulduğum bir kural var:
Eğer uzak mesafe ilişkisi yaklaşık iki yıl içerisinde yakın mesafe ilişkisine dönüşmüyorsa, ilişkinin bitme ihtimali ciddi şekilde yükselir.
Hatta iki yılı görmesi bile şart değildir. İlk bir yıl geçmiştir, ikinci yıla girilmiştir ve hâlâ ufukta aynı şehirde yaşamak görünmüyordur. İlişki o noktadan itibaren bitmeye başlayabilir.
Uzak mesafe ilişkisini ayakta tutan şey sevginin büyüklüğünden çok, mesafenin biteceğine dair bilinçli ya da bilinçaltı bir inançtır. O beklenti ortadan kalktığında ilişki de çürümeye başlar.
Burada bir başka kural da şu: Uzak mesafe ilişkisi, 2 sene içerisinde bir arada olma beklentisinin bitmesi ile soğumaya başlarsa, paniğe kapılan tarafın birdenbire aynı şehre gelme planı ya da gelmesi ile bu soğuma durdurulamaz. Yani uzak mesafenin uzaması ile soğuma başladığında, artık genellikle çok geçtir.
Uzak mesafe ilişkisini sürdürmek zorunda değilsiniz ama bu ilişkiyi sürdürecekseniz yakın mesafeye geçmek ilişki kurtarma operasyonu değil, ilişkinin doğal ilerleyişi olmalıdır.
Benim tavsiyem, başından uzak mesafe başlayan ilişkilere hiç girmemeniz. Belki 2-3 ay sonra bir arada olacağınız uzak mesafe istisna olabilir. İkincisi eğer yakın mesafe ilişkiniz uzak mesafeye dönüştüyse ve bu uzak mesafe 1 seneden fazla sürecek ise, ayrılmayı ciddi ciddi düşünmeniz.
Fakat pratikte birçok insan uzak mesafe başlayan uzak mesafe ilişkilerine giriyor ve uzak mesafeye dönen ilişkilerini devam ettiriyor. Bu insanların en azından bahsettiğim geri sayım sayacını bilmeleri gerekiyor çünkü uzun süreli ilişkisi terk etmiş birçok erkeğin, bir yerden sonra bu işin böyle gelip böyle gideceğini sanmaya başladıklarını, eski sevgililerinin soğumadan çok önce başlayan şikayetlerini ciddiye almadıklarını ve ayrılık tokatı ile deliler gibi yakın mesafeye geçmeye çalıştıklarını görüyorum.
Uzak mesafe ilişkisi yaşayan biriyseniz, yaklaşık 2 sene uzunluğunda olan bu sürenin farkında olmanız önemli. Kendi hayatınızı feda edip yakın mesafeye geçin demiyorum. En azından bu tür bir sayaç olduğunu bilerek gafil avlanmayın diyorum.
Bitirmeden konuyla alakalı bir uyarı daha yapayım. Uzak mesafe ilişkilerinin, özellikle uzak mesafe olarak başlayıp devam eden ilişkilerinin en çok bittiği noktalardan biri de yakın mesafeye geçiş. Uzak mesafede çok iyi anlaşan iki insan aynı şehirde yaşamaya başladığında birbirlerine uygun olmadıklarını görebiliyorlar. Dolayısıyla yakın mesafeye geçişi pembe “mutlu son” hayalleri ile değil, ihtiyatla karşılayın.
Uzak mesafe ilişkisinin yakın mesafeye geçtiğinizde bitmesinin en büyük nedenlerinden birisi, uzak mesafe ilişkisinin bir çeşit tatil ilişkisi olması. Örneğin ayda bir buluştuğunuzda kendi gerçek hayatınızda değil, haftasonu başka bir şehre yaptığınız iki – üç günlük gezide buluşuyorsunuz. Sonra aynı şehirde işe gidip gelirken, yorgunken, hastayken ve günlük sorumluluklarla uğraşırken ilişki yaşamaya başladığınızda, uzaktan gayet yürüyen ilişki birdenbire çürümeye başlayabiliyor.
Uzak mesafe ilişkisinin yakın mesafeye geçtiğinizde bitmesinin en büyük nedenlerinden birisi de, uzak mesafenin gizlediği bazı uyumsuzlukların yakın mesafede kabak gibi ortaya çıkması. Günlük hayatını görmediğiniz için kötü huylarını, stres altındaki davranışlarını, para kullanımını, sosyal çevresini ve sıradan günlerde nasıl biri olduğunu yeterince test etmediğiniz biri ile 2 sene uzak mesafe yürüttükten sonra, 2 ay bile beraber yaşayamayabilirsiniz.